Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Od chwili urodzenia jestem sobą niepełnosprawną fizycznie – zmagam się między innymi z rozszczepem kręgosłupa, przepukliną oponową, niedowładem kończyn dolnych, prawa ręka także mniej sprawna(jestem leworęczny) ,jestem też po zabiegu odkotwiczenia rdzenia kręgowego, łącznie przeszedłem 6 poważnych zabiegów.
W lutym bieżącego roku zmarla Moja Mama, która całe swoje życie poświęcila opiece nade mną i obowiązkom domowym ,rezygnujac z pracy zawodowej, pobierając jedynie świadczenie pielęgnacyjne.
Czy Mojemu Ojcu, który pracuje na podstawie umowy o dzieło w 3/4 etatu i umowy o pracę w 1/4 etatu ,należy się renta wdowia? Od świadczenia pielęgnacyjnego Zmarłej Mamy, były prawdopodobnie odprowadzane jakieś składki.

Odpowiedź: Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt/burmistrz/prezydent opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty tego świadczenia. Okres, w którym mama pobierała świadczenie pielęgnacyjne, jest więc traktowany jako okres ubezpieczeniowy i tworzy jej prawo do emerytury/renty z ZUS, o ile spełniła wymagany minimalny staż ubezpieczeniowy. Oznacza to, że samo świadczenie pielęgnacyjne nie daje tej tzw. renty wdowiej, ale powoduje, że skoro mama miała opłacane składki, to mogła mieć lub nabyć prawo do emerytury/renty (albo przynajmniej do renty rodzinnej dla najbliższych).

Renta rodzinna (po zmarłym małżonku) przysługuje m.in. wdowie/wdowcowi, jeśli zmarła spełniała warunki do otrzymywania emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Wdowiec ma prawo do renty rodzinnej m.in., jeżeli ukończył 50 lat albo jest niezdolny do pracy, albo wychowuje dziecko uprawnione do renty rodzinnej (do 16/25 roku życia, lub dziecko z niepełnosprawnością wymagające opieki). Jeżeli Twój tata spełnia któryś z ww. warunków i mama miała wymagany staż ubezpieczeniowy (w tym okresy, gdy miała opłacane składki od świadczenia pielęgnacyjnego), to może uzyskać rentę rodzinną po mamie.

Od 1 stycznia 2025 r. w Polsce obowiązują przepisy o tzw. rencie wdowiej, czyli możliwości łączenia renty rodzinnej po zmarłym małżonku z własnym świadczeniem emerytalno‑rentowym. Zasada jest taka, że uprawniony wdowiec/wdowa ma do wyboru albo 100% renty rodzinnej + 15% własnej emerytury/renty, albo 100% własnej emerytury/renty + 15% renty rodzinnej. Łączna kwota świadczeń z tytułu renty wdowiej nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury; ZUS obniża nadwyżkę do tego limitu. Zaznaczam, że aby Twój ojciec nabył prawo do renty wdowiej, musi mieć prawo do renty rodzinnej po mamie oraz posiadać własne świadczenie (emeryturę lub rentę). Umowa o pracę lub umowa o dzieło decydują o tym, czy i w jakiej wysokości odprowadzane są jego składki, ale renta wdowia przysługuje nie z tytułu faktu pracy, tylko z tytułu zbiegu dwóch świadczeń emerytalno‑rentowych.

Powinniście złożyć w ZUS wniosek o rentę rodzinną po mamie (formularz ZUS Rp‑2 – można przez PUE ZUS lub w oddziale). Dołączyć dokumenty mamy (świadectwa pracy, decyzje o świadczeniu pielęgnacyjnym, zaświadczenia z gminy o opłacaniu składek, akt zgonu, akt małżeństwa itp.). ZUS wówczas ustali, czy mama spełniała warunki do świadczenia emerytalno‑rentowego, uwzględniając okresy, kiedy pobierała świadczenie pielęgnacyjne. Jeżeli ojciec już ma lub lub nabędzie prawa do własnej emerytury/renty, to będzie mógł skutecznie wnioskować o wypłatę świadczeń w formule renty wdowiej (czyli łączenia renty rodzinnej z własnym świadczeniem). Z uwagi na Twoją sytuację rekomenduję, żeby ojciec jak najszybciej złożył wniosek o rentę rodzinną po mamie w ZUS, a podczas wizyty w tej instytucji poprosił o indywidualne wyliczenie i wyjaśnienie możliwości skorzystania z renty wdowiej na podstawie jego wieku, stanu zdrowia i historii składek.