Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Ile musi wynosić minimalna odległość od mojego miejsca zamieszkania do jednostki policji lub prokuratury prowadzącej postępowanie, abym mógł skutecznie wnioskować o przesłuchanie mnie w drodze pomocy prawnej przez jednostkę właściwą dla miejsca mojego zamieszkania?

Odpowiedź: Przesłuchanie w drodze pomocy prawnej (np. przez inną jednostkę prokuratury lub policji) jest dopuszczalne, ale ma charakter fakultatywny – organ może, a nie musi z niego skorzystać. Kodeks postępowania karnego odwołuje się w tym przypadku do przeszkód zbyt trudnych do usunięcia (np. stan zdrowia, bardzo duża odległość, koszty, inne szczególne okoliczności) i nie precyzuje minimalnej odległości w kilometrach, przy której taka pomoc prawna jest obligatoryjna. W procedurze cywilnej i wewnętrznych wytycznych sądowych pojawia się próg 50 km jako odległość, przy której zasadniczo nie kieruje się sprawy do innego sądu, ale to tylko wskazówka stosowana na gruncie postępowania cywilnego, nie karnego.

W postępowaniu karnym prokurator lub sąd ocenia, czy odległość w połączeniu z Twoją sytuacją (zdrowie, finanse, obowiązki zawodowe, brak połączeń) stanowi tę kodeksową tzw. poważną przeszkodę trudną do usunięcia, która uzasadnia zwrócenie się o pomoc prawną do jednostki właściwej miejscowo dla Twojego miejsca zamieszkania. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby wniosek o przesłuchanie w drodze pomocy prawnej złożyła osoba wezwania, choć wniosek taki nie musi zostać uwzględniony. Adresatem wniosku jest zawsze organ, który prowadzi sprawę i wysłał wezwanie, a nie lokalna jednostka właściwa dla Twego miejsca zamieszkania. Wniosek składa się możliwie szybko po otrzymaniu wezwania, najlepiej tak, aby dotarł jeszcze przed terminem przesłuchania. Można powołać się w nim art. 585 pkt 2 k.p.k. (pomoc prawna – przesłuchanie osób) oraz – gdy dotyczy sądu – art. 396 § 2 k.p.k. We wniosku należy w takiej sytuacji (gdy przeszkodą jest nadmierna odległość) wskazać, że obecne miejsce zamieszkania znajduje się w znacznej odległości od siedziby organu prowadzącego, co stanowi dla Ciebie poważną przeszkodę trudną do usunięcia. Wskazane jest podać szczegóły: liczbę kilometrów, czas przejazdu, koszty, brak bezpośrednich połączeń, brak samochodu, problemy zdrowotne (poparte np. zaświadczeniem lekarskim), sytuację rodzinną czy zawodową. Jak wspomniałem, organy ścigania mogą wniosek uwzględnić lub go nie uwzględnić.

Policja ma obowiązek wykonać czynność w drodze pomocy prawnej, gdy zostanie o to prawidłowo poproszona przez organ prowadzący postępowanie (prokuratora, sąd, inną jednostkę Policji) i nie zachodzą ustawowe/praktyczne przeszkody po jej stronie. O przesłuchaniu w drodze pomocy prawnej decyduje organ prowadzący sprawę. Ten organ kieruje pisemny wniosek o pomoc prawną do innej prokuratury / sądu, a ten z kolei może powierzyć jej wykonanie Policji. Zgodnie z regulaminem prokuratury, prokurator wezwany do udzielenia pomocy prawnej ma obowiązek ją niezwłocznie wykonać (może powierzyć czynności Policji i najczęściej powierza).