Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Jakie warunki trzeba spełnić żeby załatwić odroczenie wykonywania kary pozbawienia wolności? I czy kara w warunkach recydywy też może zostać odroczona?

Odpowiedź: Aby odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności, należy spełnić określone przesłanki przewidziane w Kodeksie karnym wykonawczym, przede wszystkim w art. 150 i 151. Sąd ma obowiązek odroczyć wykonanie kary bezterminowo, jeżeli skazany cierpi na chorobę psychiczną lub inną ciężką chorobę uniemożliwiającą odbycie kary w zakładzie karnym (art. 150 § 1 k.k.w.). Ta przesłanka wymaga potwierdzenia opinią biegłych lekarzy. Sąd z kolei może (a więc nie musi) odroczyć wykonanie kary do 1 roku, jeżeli natychmiastowe jej wykonanie spowodowałoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, np. bycie jedynym żywicielem rodziny, konieczność opieki nad dzieckiem, pilne prace rolnicze czy kontynuacja nauki (art. 151 § 1 k.k.w.). A w przypadku kobiety ciężarnej lub samotnie wychowującej dziecko – do 3 lat po porodzie. Dodatkowo, możliwe odroczenie do roku przy nadmiernym przeludnieniu zakładów karnych w skali kraju (art. 151 § 2 KKW).

Wniosek o odroczenie wykonania kary składa się do sądu pierwszej instancji, który wydał wyrok, z uzasadnieniem i dowodami (np. zaświadczenia lekarskie, dokumenty rodzinne). Warto w nim wnioskować o wstrzymanie zarządzenia wykonania kary do czasu rozpatrzenia. Wyrok musi być prawomocny, a skazany nie może się ukrywać. Na postanowienie o odmowie odroczenia przysługuje zażalenie do sądu II instancji w terminie 7 dni. Termin liczy się od ogłoszenia postanowienia na posiedzeniu albo, jeśli nie byłeś obecny, od dnia odbioru przesyłki z sądu. Zażalenie składa się za pośrednictwem sądu, który wydał odmowę, i też warto jednocześnie wnosić o wstrzymanie wykonania kary do czasu rozpoznania zażalenia (art. 9 § 3 k.k.w.). Po prawomocnej odmowie odroczenia zasadniczo należy liczyć się z koniecznością stawienia się do odbycia kary po otrzymaniu wezwania. Jeżeli sytuacja życiowa ulegnie w międzyczasie istotnej zmianie (nowa ciężka choroba, nagły wypadek losowy w rodzinie itp.), można złożyć kolejny wniosek o odroczenie, opierając go na nowych okolicznościach.

Jeśli już rozpoczniesz odbywanie kary, możesz wnioskować o przerwę w wykonywaniu kary z ważnych względów rodzinnych, osobistych lub zdrowotnych (art. 153–155 k.k.w.). Przerwa fakultatywna z powodów rodzinnych lub osobistych może trwać jednorazowo do roku, a łącznie przerwy nie mogą przekroczyć roku; przy ciężkiej chorobie przerwa może trwać do ustania przeszkody.

A czy wykonywanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w warunkach recydywy też można odroczyć?

Tak, kara pozbawienia wolności orzeczona w warunkach recydywy również może zostać odroczona, ale są zachodzą w takim przypadku istotne ograniczenia wynikające z art. 151 § 2 k.k.w. Przepisy o odroczeniu (choroba, zbyt ciężkie skutki dla rodziny, ciąża, samotna opieka nad dzieckiem, przeludnienie) stosuje się także do skazanych–recydywistów, o ile nie wchodzą w grę wyłączenia wskazane w art. 151 § 2 k.k.w. Wprawdzie sam fakt recydywy nie blokuje automatycznie odroczenia ze względow humanitarnych (choroba, szczególnie ciężka sytuacja rodzinna), ale pogarsza ocenę prognozy kryminologicznej i sąd zwykle ocenia taki wniosek dużo surowiej. Z kolei art. 151 § 2 k.k.w. zezwala na odroczenie kary z powodu przeludnienia w zakładach karnych, ale jednocześnie wprowadza katalog skazanych, którym w tej podstawie odroczenia udzielić nie wolno. W katalogu tym zawierają się m.in. sprawcy niektórych poważniejszych przestępstw (z użyciem przemocy, groźby, określone kategorie przestępstw seksualnych itd.); bardzo często pokrywa się to z typowymi przestępstwami popełnianymi w recydywie, więc w praktyce recydywista często odpada z tej „systemowej” podstawy odroczenia.