Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: W jakich przypadkach po spowodowaniu wypadku przez nietrzeźwego kierowcę następuje przepadek samochodu?

Odpowiedź: Obecnie przepadek samochodu (albo jego równowartości) za spowodowanie wypadku po spożyciu alkoholu jest środkiem obligatoryjnie zossowanym w określonych sytuacjach, ale zależy od kilku warunków: stężenia alkoholu, rodzaju czynu i własności auta.

Najważniejsze przypadki, gdy sąd orzeka przepadek pojazdu lub jego równowartości:
1. Kierowca popełnia przestępstwo z art. 178a k.k. (prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego) w ruchu lądowym, mając co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu.
2. Kierowca prowadzi w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego i dopuszcza się czynu skutkującego odpowiedzialnością za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (np. wypadek drogowy z art. 177 k.k.) przy takim stężeniu alkoholu lub pod wpływem środka odurzającego, jak wyżej.
3. Kierowca prowadzi pod wpływem środka odurzającego (narkotyk itp.) – tutaj ustawodawca przewiduje przepadek niezależnie od stężenia środka odurzającego, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 44b k.k. (prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym).

W przypadku wypadku drogowego (np. art. 177 k.k.) kluczowe jest, że sprawca był nietrzeźwy lub pod wpływem środka odurzającego i jednocześnie wchodzi w grę przepis odsyłający do art. 44b k.k. – wtedy sąd zasadniczo ma obowiązek orzec przepadek.

Jeżeli samochód był wyłączną własnością sprawcy, orzeka się przepadek pojazdu mechanicznego (fizyczna konfiskata auta). Jeżeli auto nie jest wyłączną własnością sprawcy (leasing, współwłasność, własność pracodawcy itd.), sąd orzeka przepadek równowartości pojazdu (kwotę odpowiadającą wartości auta). Przy ustalaniu równowartości sąd może brać pod uwagę m.in. wartość z polisy ubezpieczeniowej lub inne obiektywne dane rynkowe.

W przestrzeni publicznej często powtarza się prosty schemat: “wypadek + co najmniej 0,5 promila = konfiskata”, ale faktycznie przepisy (art. 44b k.k. w powiązaniu z art. 178a k.k.) konstruują obowiązek przepadku od progu 1,5 promila (lub 0,75 mg/dm³) przy samym prowadzeniu w stanie nietrzeźwości, natomiast przy spowodowaniu wypadku pod wpływem alkoholu progi i odwołania między przepisami są bardziej złożone i były przedmiotem kolejnych projektów nowelizacji (MS, RPO, orzecznictwo). Po 14 marca 2024 r. w sprawach o wypadek spowodowany przez nietrzeźwego kierowcę sąd ma obowiązek badać, czy czyn kwalifikuje się do katalogu przestępstw powiązanych z art. 44b k.k., czy kierowca był w stanie nietrzeźwości (lub pod wpływem środka odurzającego) oraz
jakie było stężenie alkoholu. Im wyższe stężenie (≥ 1,5 promila / 0,75 mg/dm³) i cięższe skutki wypadku, tym bardziej obligatoryjny charakter przepadku.

Przepadku pojazdu nie orzeka się, gdy zawartość alkoholu była niższa niż 1,5 promila (0,75 mg/dmsup>3) i nie zachodzą inne przesłanki obligatoryjności przepadku przewidziane w konkretnym przepisie (np. recydywa). Gdy pojazd został utracony przez sprawcę, zniszczony lub znacznie uszkodzony przed orzeczeniem, to wtedy nie orzeka się ani przepadku pojazdu, ani równowartości. Gdy orzeczenie przepadku byłoby oczywiście niecelowe w świetle szczególnych okoliczności, ustawa przewiduje możliwość odstąpienia (ale to wyjątki, np. sytuacje graniczne, poważne względy słuszności).