Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Proszę o pomoc i rady dotyczące sposobu wnioskowania o usunięcie ucznia ze szkoły. Matka problematycznego ucznia przedstawiła kilka lat temu diagnozy dotyczące dziecka (tourette, adhd). Ma nauczyciela wspomagającego i niektóre przedmioty indywidualnie. Dziecko jest agresywne, wulgarne i przemocowe w stosunku do dzieci i nauczycieli. Szkoła sobie z nim nie radzi. Sprawa ciągnie sie juz 3 lata. Wciąż słyszymy słowo PROCEDURY. Jako rodzice mamy tego dość.
Chłopak demoralizuje, prowokuje, bije inne dzieci. Chcemy złożyć wniosek o usuniecie go ze szkoly. Jak sie do tego zabrać? Kuratorium o wszystkim wie, policja również. Jedyne co mamy robic to prowadzić swe dzieci na obdukcję i przynosić notatki, bo szkola zbiera dowody. To jakis absurd. Ojciec dziecka jest bardzo do nas negatywnie nastawiony i wraz z matką stanowczo odmawiają przeniesienia go do innej szkoly. Proszę Państwa o pomoc i rady jak możemy zadziałać. Nie chcemy czekać aż stanie sie nieszczęście.

Odpowiedź: Ucznia objętego obowiązkiem szkolnym (szkoła podstawowa) nie można skreślić z listy uczniów, można natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach przenieść go do innej szkoły na wniosek dyrektora do kuratora oświaty. Statut szkoły musi określać środki wychowawcze i przypadki, kiedy dyrektor może wystąpić do kuratora o przeniesienie ucznia (np. powtarzająca się agresja, naruszanie nietykalności, zagrożenie bezpieczeństwa). Kurator oświaty, jako organ nadzoru, ma obowiązek reagować w razie zagrożenia bezpieczeństwa uczniów, może wydawać dyrektorowi wiążące polecenia i decyduje o przeniesieniu ucznia.

Na chwilę obecną skierujcie pismo do dyrektora z żądaniami zwołania nadzwyczajnego zebrania rady pedagogicznej w sprawie bezpieczeństwa, zastosowania dostępnych środków przewidzianych w statucie, przygotowania przez dyrektora udokumentowanego wniosku do kuratora oświaty o przeniesienie ucznia do innej szkoły (jeżeli przesłanki ze statutu są spełnione). Wskazane powołać się na obowiązek dyrektora zapewnienia bezpieczeństwa uczniom (art. 68 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe). Równolegle możecie Państwo – jako rodzice pozostałych dzieci – złożyć skargę do kuratorium z opisami zdarzeń z datami, załącznikami: karty obdukcji, notatki z policji, kopie zgłoszeń do szkoły, maile, zdjęcia i ze stanowczym wnioskiem o natychmiastową kontrolę w szkole i wydanie dyrektorowi zaleceń, w tym zobowiązanie go do wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie ucznia, jeśli jeszcze tego nie zrobił. Zwracajcie się na piśmie do szkoły o udzielenie informacji, jakie środki zastosowano po każdym zdarzeniu (odpowiedź też staje się dokumentem). Zażądajcie od dyrektora informacji, czy i kiedy rada pedagogiczna podejmowała uchwały w sprawie tego ucznia, czy dyrektor wystąpił do kuratora z wnioskiem o przeniesienie, a jeśli nie, to dlaczego. W piśmie do dyrektora możecie zauważyć, że dotychczasowe działania nie zapewniają bezpieczeństwa dzieciom, co stanowi naruszenie obowiązków wynikających z Prawa oświatowego i może skutkować odpowiedzialnością dyrektora (co jest również podstawą interwencji kuratora). Jeżeli dyrektor nie reaguje lub odpowiada wymijająco, załączacie tę korespondencję do skargi do kuratora – ukazuje to bierność szkoły.

Zgłaszanie poważniejszych incydentów na policję lub do sądu rodzinnego (wydział rodzinny i nieletnich) jest zasadne, bo chodzi o przemoc rówieśniczą i demoralizację. W skrajnych przypadkach możliwe jest dochodzenie odszkodowania lub zadośćuczynienia za krzywdę dziecka i to także od szkoły, jeśli wykaże się zaniedbania w zapewnieniu bezpieczeństwa.

Na koniec pozwolę sobie zauważyć, że przeniesienie ma sens tylko jako ostateczny środek bezpieczeństwa, ale samo w sobie nie rozwiązuje problemu wychowawczego – przerzuca go w dużej mierze na inną szkołę. Samo fizyczne przeniesienie ucznia rzadko zmienia jego postawy, jeśli nie idzie za tym systemowa praca: diagnoza w PPP, terapia, nadzór sądu rodzinnego itp. Nowa szkoła zwykle nie ma prawa odmówić przyjęcia ucznia, jeśli spełnia on kryteria rekrutacyjne, więc faktycznie otrzymuje tzw. ucznia z problemem bez gwarancji wsparcia z zewnątrz. Z perspektywy systemu oświaty to tylko zmiana miejsca występowania trudnego zachowania.

Przeniesienie ma sens gdy zagrożenie nim w aktualnej szkole jest duże i trwałe, a szkoła wyczerpała inne możliwości: kontrakt z uczniem i rodzicami, wsparcie PPP, działania interwencyjne, zawiadomienie sądu rodzinnego/policji. I gdy nowe środowisko szkolne jest lepiej przygotowane (np. szkoła z oddziałami terapeutycznymi, mniejszymi klasami, specjalistami od zaburzeń zachowania), a przeniesieniu towarzyszy plan pomocy, a nie tylko “wyrzucenie”.