Przeniesienie posiadania a bieg zasiedzenia
Pytanie: Ojciec był samoistnym posiadaczem gruntów rolnych w złej wierze przez 18 lat. Następnie zmienił go tym posiadaniu samoistnym i uprawie roli, jego syn, który robi to już 12 lat. Czy te 18 lat samoistnego posiadania przez jego ojca może ten syn doliczyć sobie do swoich 12 lat posiadania w celu stwierdzenia zasiedzenia?
Odpowiedź: W opisanej konfiguracji syn może doliczyć 18 lat samoistnego posiadania ojca do swoich 12 lat, tak aby łącznie uzbierać 30 lat wymaganych przy złej wierze i tak na marginesie, jest to możliwe nawet w przypadku niespokrewnionych ze sobą posiadaczy samoistnych, przy spełnieniu ustawowych przesłanek.
Art. 172 k.c. przewiduje zasiedzenie po 20 latach w dobrej wierze, a po 30 latach w złej wierze a kluczowy dla odpowiedzi na pana pytanie jest art. 176 § 1 k.c. który stanowi, że jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do swojego czasu posiadania czas posiadania poprzednika; przy złej wierze łączny okres musi wynosić co najmniej 30 lat.
W opisanej przez Pana sytuacji, aby syn mógł doliczyć 18 lat ojca, posiadanie ojca i syna musi być samoistne (władanie jak właściciel: uprawa, decydowanie o gruncie, brak płacenia czynszu właścicielowi itp.). I musi dojść do następstwa w posiadaniu – w praktyce ojciec faktycznie przekazuje władanie synowi (nawet dorozumianie), a syn kontynuuje posiadanie w tym samym charakterze, bez przerwy. Zasiedzenie nie mogło już wcześniej “domknąć się” na rzecz ojca; gdyby ojciec sam wcześniej nabył własność przez zasiedzenie, syn nie dolicza czasu właściciela, ponieważ art. 176 nie pozwala doliczać okresu, gdy poprzednik był już właścicielem. W Pana stanie faktycznym – 18 lat ojca w złej wierze plus 12 lat syna w złej wierze, przy ciągłości posiadania – daje łącznie 30 lat, co spełnia wymóg czasowy zasiedzenia w złej wierze na rzecz syna.
Sąd będzie badał w szczególności, czy faktycznie nastąpiło przeniesienie posiadania ojciec – syn (kiedy, w jaki sposób, kto realnie władał gruntem po tej dacie). I czy nie doszło do przerwania biegu przedawnienia, np. poprzez fizyczne zaprzestanie władania, odzyskanie gruntu przez właściciela, uznanie jego prawa. I wreszcie, od jakiej dokładnie daty liczyć początek biegu zasiedzenia (pierwsze objęcie gruntu przez ojca).