Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Jak to jest z uprowadzeniem rodzicielskim? Czy jeśli wyjdę z dzieckiem i przenocuje u dziadków bo nastąpiła sytuacja przemocowa w domu ze strony męża to jak to zostanie traktowane prawnie? Czasem są sytuacje że obawiam się że kiedyś trzeba będzie się ewakuować. Mówimy o przemocy psychicznej ale nadal jest to przemoc. Czy jeśli ojciec dziecka oskarży mnie o uprowadzenie to jak to jest widziane prawnie? Czy trzeba się wyprowadzić i też zgłosić się na policję dla czystości sytuacji?

Odpowiedź: Jeżeli wyjdziesz z dzieckiem do dziadków z powodu przemocy w domu, nie jest to bezwzględnie uprowadzeniem rodzicielskim, zwłaszcza gdy postępujesz tak po to, by zapewnić bezpieczeństwo dziecku i sobie, a nie żeby bezpowrotnie ukryć dziecko przed drugim rodzicem. Odpowiedzialność z art. 211 k.k. dotyczy sytuacji, gdy ktoś bezprawnie uprowadza lub zatrzymuje małoletniego wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru, a rodzic z pełną władzą rodzicielską nie jest zwykle sprawcą tego przestępstwa; w przypadku przemocy domowej kluczowe jest jednak zabezpieczenie dowodów i szybkie formalne zgłoszenie sytuacji.

W prawie rodzinno-karnym ważne jest rozróżnienie między porwaniem rodzicielskim a przestępstwem z art. 211 k.k. Rodzic, który ma pełnię władzy rodzicielskiej, może wejść w spór rodzinny o miejsce pobytu dziecka, ale samo tymczasowe przeniesienie dziecka do bezpiecznego miejsca nie musi oznaczać przestępstwa, zwłaszcza gdy jest uzasadnione przemocą w domu. Inaczej będzie, jeśli celem jest trwałe ukrycie dziecka albo całkowite odcięcie drugiego rodzica od kontaktu bez podstawy prawnej. Najlepiej jest od razu zgłosić przemoc na Policję i wyjaśnić, że chodzi o sytuację ochronną, a nie bezprawne zabranie dziecka. Procedury antyprzemocowe przewidują działania Policji, w tym nakaz opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się, gdy istnieje przemoc domowa. W praktyce warto też zachować wiadomości, nagrania, zdjęcia, notatki z datami i świadków, bo to później pomaga w wykazaniu, że Twoje działanie było reakcją na zagrożenie, a nie próbą uprowadzenia. Zgłoszenie na Policję powoduje powstanie śladu, że doszło do przemocy i że wyjście z domu było podyktowane bezpieczeństwem, a nie samowolnym ukrywaniem dziecka. W wielu przypadkach warto też uruchomić procedurę Niebieskiej Karty, bo to oficjalnie dokumentuje przemoc domową i ułatwia późniejszą ochronę.

Jeżeli sytuacja jest pilna, należy udać się z dzieckiem do bezpiecznego miejsca, jak najszybciej zgłosić przemoc na Policji, wskazać, gdzie dziecko przebywa, nie utrudniać bez potrzeby kontaktu z drugim rodzicem, jeżeli nie ma ryzyka dla dziecka, ewentualnie też złożyć wniosek do sądu rodzinnego o zabezpieczenie miejsca pobytu dziecka i ewentualnie o ograniczenie kontaktów, jeśli przemoc się potwierdza. Największe ryzyko prawne pojawia się wtedy, gdy rodzic nie tylko ewakuuje dziecko, ale też później ukrywa je, odmawia udzielania informacji o miejscu pobytu i próbuje trwale wyłączyć drugiego rodzica z życia dziecka bez podstawy prawnej. Sama ucieczka do dziadków w reakcji na przemoc, zwłaszcza po zgłoszeniu sprawy, jest zwykle oceniana diametralnie inaczej niż faktyczne uprowadzenie rodzicielskie.