Przejście nauczyciela na emeryturę w trakcie roku szkolnego i dalsza praca
Pytanie: Czy nauczyciel może odejść na emeryturę w trakcie roku szkolnego , np. z końcem lutego i po jednym dniu kontynuować pracę?
Odpowiedź: Tak, jest to co do zasady możliwe, ale wymaga rozwiązania stosunku pracy (najczęściej za porozumieniem stron) w wybranym dniu w trakcie roku szkolnego oraz ponownego zatrudnienia już jako emeryt, przy czym należy mieć na względzie przepisy ZUS co do łączenia pracy z emeryturą.
Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania standardowo rozwiązuje stosunek pracy z końcem roku szkolnego, za 3‑miesięcznym wypowiedzeniem (art. 23 Karty nauczyciela). Jednak zarówno przy mianowaniu, jak i przy umowie o pracę, można rozwiązać stosunek pracy w dowolnym dniu roku szkolnego na podstawie porozumienia stron – w tym wypadku decyduje zgoda dyrektora (organ prowadzący zwykle nie ingeruje formalnie). W praktyce bardzo często nauczyciele przechodzą na emeryturę w pierwszym kwartale roku kalendarzowego (styczeń–marzec), właśnie w trakcie roku szkolnego.
Do tego, aby ZUS przyznał emeryturę (zwykłą, wcześniejszą nauczycielską czy kompensacyjne), trzeba mieć rozwiązany stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą – szkołą. Można więc umówić się z dyrektorem, że stosunek pracy rozwiązuje się np. 28 lub 29 lutego; od 1 marca ZUS ustala prawo do emerytury (przy spełnieniu warunków wieku/stażu) i wypłaca ją. Wybór konkretnej daty (np. koniec lutego) w przypadku porozumienia stron jest dopuszczalny – ważne, by była ona wyraźnie wskazana w porozumieniu o rozwiązaniu stosunku pracy.
Po przyznaniu i podjęciu emerytury można ponownie nawiązać stosunek pracy w tej samej szkole, najczęściej już na podstawie umowy o pracę na czas określony, w tym nawet następnego dnia po rozwiązaniu poprzedniej umowy. Od strony przepisów prawa pracy nie ma zakazu zatrudnienia nauczyciela‑emeryta w tej samej szkole niemal ciągiem, o ile dyrektor wyrazi na to zgodę i zawrze nową umowę (nawet na to samo stanowisko).
Jak chodzi natomiast o ZUS, to należy rozróżnić: 1. Osoby, które uzyskują powszechny wiek emerytalny – mogą zasadniczo łączyć pracę z emeryturą bez limitów, po uprzednim rozwiązaniu stosunku pracy choćby na jeden dzień. 2. Osoby korzystające z wcześniejszej emerytury nauczycielskiej lub świadczenia kompensacyjnego – u nich praca w szkole w określonym wymiarze może limitować lub zawieszać świadczenie (konieczne jest sprawdzenie aktualnych progów przychodu w ZUS). Dlatego kluczowe jest, czy chodzi o standardową emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego, czy o szczególny tryb dla nauczycieli – przepisy różnią się i mogą wpływać na to, czy jednorazowe rozwiązanie i szybkie ponowne zatrudnienie nie spowoduje np. zawieszenia świadczenia.