Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Wracam do pracy po urlopie wychowawczym, czyli mam 4-letnie dziecko. Jestem matką samotną, przedszkole jest otwarte do godz. 17.00, a miejsce mojej pracy do 18.00. Czy pracodawca może mi nakazać pracować do tej godziny, skoro nie ma kto odebrać dziecka?

Odpowiedź: W Twojej sytuacji pracodawca ma prawo wymagać pracy do godz. 18.00, ale jako rodzic dziecka do 8 lat masz kilka narzędzi, żeby realnie próbować ułożyć grafik tak, by zdążyć po dziecko do przedszkola. Sam fakt samotnego wychowywania nie daje automatycznego zakazu pracy do 18.00, ale mocno wzmacnia argumentację we wnioskach o dostosowanie czasu pracy.
​

Pracownika wychowującego dziecko do 8 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w nadgodzinach, w porze nocnej oraz delegować poza stałe miejsce pracy. Jeśli więc “do godziny 18.00” oznaczałoby pracę ponad Twój dobowy wymiar (np. ponad 8 godzin na etacie pełnym), możesz skutecznie odmówić pracy nadliczbowej, powołując się na art. 178 § 2 k.p. Jak chodzi natomiast o stałe godziny Twojej pracy, czyli od godziny 10.00 do 18.00, to prawo nie nakłada na pracodawcę ogólnego obowiązku układania grafiku dokładnie pod godziny otwarcia przedszkola, nawet gdy jesteś samotnym rodzicem. Jeżeli jednak do tej pory miałaś inne, stałe godziny (np. 8–16), a po urlopie wychowawczym pracodawca próbuje je jednostronnie zmienić tak, że realnie uniemożliwia Ci to odbiór dziecka, warto to potraktować jako istotną zmianę warunków pracy i żądać uzasadnienia oraz rozmowy, porozumienia. Rodzic dziecka do 8 lat może złożyć pisemny wniosek o elastyczną organizację pracy ma podstawie art. 188¹ k.p., np. o ruchomy czas pracy, indywidualny rozkład, pracę zdalną częściową, skrócony wymiar itp. Pracodawca musi taki wniosek rozpatrzyć, biorąc pod uwagę Twoją sytuację (m.in. samotne wychowywanie) oraz potrzeby organizacyjne firmy i udzielić odpowiedzi z uzasadnieniem – jeśli odmówi, musi wskazać konkretne przyczyny. Złóż zatem na piśmie wniosek o indywidualny rozkład czasu pracy (np. 8–16) albo inne elastyczne rozwiązanie, powołując się na dziecko w wieku 4 lat, samotne wychowywanie oraz art. 188¹ k.p. i art. 178 § 2 k.p. Napisz wprost, że obiektywnie nie masz osoby, która mogłaby odbierać dziecko z przedszkola przed 17.00, i że zmiana godzin na 10.00–18.00 uniemożliwia Ci wykonanie obowiązku opieki nad dzieckiem.
​
Konkludując, jak już wspomniano wcześniej, jeżeli praca do 18.00 oznaczałaby dla Ciebie pracę w nadgodzinach (ponad ustalony dobowy wymiar), masz prawo nie wyrazić zgody i odmówić, powołując się na status rodzica dziecka do 8 lat. Jeżeli pracodawca chce po prostu ustalić grafik w godzinach 10.00–18.00 jako Twój standardowy rozkład pracy, to formalnie może to zrobić, ale wtedy Twoim argumentem nie jest kategoryczna odmowa, kecz dobrze umotywowany wniosek o elastyczną organizację pracy oraz, w razie konfliktu, zgłoszenie sprawy do PIP lub prawnika, bo skrajne ignorowanie Twojej sytuacji może być ocenione jako naruszenie zasady równego traktowania i obowiązku poszanowania życia rodzinnego pracownika.