Przedłożenie oryginałów cesji w postępowaniu przed sądem
Pytanie: Czy przeciwnik procesowy ma prawo nie okazać nam w sądzie oryginałów dokumentów cesji?
Odpowiedź: Art. 129 § 1 k.p.c. stanowi, że strona, która powołuje się w piśmie na dokument, ma obowiązek na żądanie przeciwnika złożyć oryginał tego dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą. Oznacza to, że jeśli przeciwnik procesowy w pozwie lub w odpowiedzi na pozew powołuje się na umowę cesji, to na Pana żądanie powstaje po jego stronie obowiązek złożenia oryginału do akt (co pozwala Panu zapoznać się z dokumentem i, w razie potrzeby, zakwestionować jego autentyczność lub treść).
Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że zamiast oryginału można złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, radca Prokuratorii Generalnej) albo odpowiedni organ. W takim przypadku sąd traktuje poświadczony odpis jak oryginał, a obowiązek przedłożenia samego oryginału pojawia się dopiero wtedy, gdy sąd uzna to za uzasadnione okolicznościami sprawy (art. 129 § 4 k.p.c.) albo Pan wykaże konkretne wątpliwości co do autentyczności. W sporach o zapłatę wierzytelności sądy często uznają, że prawidłowo poświadczona kopia umowy cesji wystarcza do wykazania faktu zawarcia cesji, bez fizycznego okazania oryginału w sądzie. Jednocześnie sądy stoja na stanowisku, że z dokumentów cesji musi jasno wynikać, że akurat ta konkretna wierzytelność została objęta przelewem i w razie niejasności brak wykazania przejścia wierzytelności prowadzi do oddalenia powództwa.
Jeżeli zatem przeciwnik procesowy powołuje się na dokument cesji, a Pan zgłosił żądanie z art. 129 § 1 k.p.c., to ma obowiązek złożyć oryginał tego dokumentu do sądu (albo przynajmniej poświadczony odpis traktowany na równi z oryginałem). Przeciwnik nie może więc niejako odmówić z zasady; może natomiast powoływać się na to, że już złożył prawidłowo poświadczony odpis i że brak podstaw do żądania fizycznego oryginału a wtedy decyzja, czy żądać oryginału, należy do sądu (art. 129 § 4 k.p.c.). Może Pan złożyć pisemny wniosek (lub ustny do protokołu) o zobowiązanie strony przeciwnej do przedłożenia oryginału umowy cesji na podstawie art. 129 § 1 k.p.c., wskazując, czego dokładnie Pan żąda i dlaczego (np. wątpliwości co do podpisów, stron umowy, zakresu wierzytelności). Jeśli przeciwnik twierdzi, że nie ma obowiązku okazywać oryginału, warto wyraźnie wskazać sądowi, że domaga się Pan badania autentyczności dokumentu i podnieść zarzuty co do skuteczności cesji (np. brak indywidualizacji wierzytelności, rozbieżności w danych, brak ciągłości cesji).