Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Wypadek samochodowy 6 lutego 2024. Kierowca poszkodowany, pasażer ranny (nie miał statusu poszkodowanego ale ubezpieczyciel coś mu wypłacił). Sprawca prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 177 § 1 kk. Wniosek o wypłaty odszkodwania złożony 10 marca 2024. Pierwsza decyzja ubezpieczyciela dla poszkodowanego jak i rannego 4 kwietnia 2024. Ostatnia decyzja dla poszkodowanego 17 września 2025. Dla pasażera 21 lipca 2024.
Kiedy jest ostatni termin złożenia pozwu do sądu odnośnie kwoty odszkodowania jak i zadośćuczynienia dla kierowcy i pasażera? Od kiedy biegnie termin, od dnia wypadku, złożenia pierwszego wniosku czy od daty ostatniej decyzji ubezpieczyciela?

Odpowiedź: Termin na wniesienie pozwu zarówno dla kierowcy, jak i pasażera wynosi 20 lat od dnia wypadku (czyli do 6 lutego 2044 r.), ponieważ szkoda wynika z przestępstwa z art. 177 § 1 k.k. prawomocnie stwierdzonego wyrokiem karnym. Nie jest tu brana pod uwagę ani data zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela, ani daty decyzji TU – przedawnienie roszczenia wobec ubezpieczyciela niejako przypisane jest do sprawcy.

Roszczenia o naprawienie szkody z czynu niedozwolonego przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej, nie później niż 10 lat od zdarzenia. Jeżeli jednak szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie przedawnia się z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa, niezależnie od momentu dowiedzenia się o szkodzie. Art. 177 § 1 k.k. jest występkiem, więc ma zastosowanie 20‑letni termin z art. 442¹ § 2 k.c. W ubezpieczeniu OC odpowiedzialność ubezpieczyciela przyjmuje termin przedawnienia wobec sprawcy: roszczenie do TU przedawnia się w terminie przewidzianym dla roszczeń z czynu niedozwolonego (art. 819 § 3 k.c.). Na tym tle wypadek z 6 lutego 2024 r. powoduje, że roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie przedawnią się 6 lutego 2044 r. (20 lat od daty wypadku uznanego za przestępstwo).

Termin przedawnienia biegnie od dnia popełnienia przestępstwa (tu: dnia wypadku), a nie od dnia zgłoszenia szkody, ani od dnia decyzji ubezpieczyciela. Przepisy o ubezpieczeniu (art. 819 k.c.) stanowią, że w OC termin do dochodzenia od ubezpieczyciela jest taki sam jak wobec sprawcy wypadku, a nie nowy, liczony od jakiejś decyzji. Decyzje ubezpieczyciela (pierwsza, ostatnia, decyzja dla pasażera itd.) nie przerywają ani nie zawieszają biegu przedawnienia – co innego np. wniesienie pozwu, zawarcie ugody sądowej, wszczęcie mediacji, uznanie długu przez dłużnika. A zatem, decyzje z 4 kwietnia 2024 r., 21 lipca 2024 r. i 17 września 2025 r. nie przesuwają ostatniego dnia na pozew – terminem granicznym pozostaje 6 lutego 2044 r., o ile wcześniej nie dojdzie do skutecznego przerwania przedawnienia.

Z punktu widzenia przedawnienia istotne jest więc: jedno zdarzenie (wypadek 6 lutego 2024 r.) i to, że jest ono przestępstwem. Zarówno kierowca‑poszkodowanemu, jak i rannemu pasażerowi przysługują roszczenia z tytułu szkody na osobie, wynikłej z tego samego występku z art. 177 § 1 k.k. I dlatego dla obu osób stosuje się ten sam 20‑letni termin liczony od dnia wypadku. Ostateczny termin na wniesienie pozwu o dopłatę odszkodowania/zadośćuczynienia przeciwko ubezpieczycielowi (i ewentualnie sprawcy) to w tym przypadku 6 lutego 2044 r. Dotyczy to roszczeń zarówno kierowcy, jak i pasażera, obejmujących zadośćuczynienie za krzywdę, odszkodowanie za koszty leczenia, utracone dochody, rentę itp. wynikłe z tego wypadku. Nie warto jednak zbyt długo zwlekać, bo z biegiem czasu trudniej o dokumentację medyczną, świadków, opinie biegłych itd., co osłabia pozycję procesową, mimo że formalnie termin jeszcze nie minął.