Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy firma może zabronić mówienia o wynagrodzeniach? Chodzi o rozmowy wewnętrzne między pracownikami. Firma, w której pracuje zakazuje tego, osoba z HR udziela informacji, że nie może informować o wynagrodzeniach na danym stanowisku wewnętrznie. Chodzi o rozmowy między pracownikami i informowanie o swoich własnych zarobkach. Jeżeli nie, gdzie można to zgłosić?

Odpowiedź: Kodeks pracy nie zawiera przepisu, który zakazywałby pracownikom rozmów o ich zarobkach między sobą. Ministerstwo Pracy już w 2009 r. wskazało w oficjalnym piśmie, że klauzule zakazujące ujawniania własnego wynagrodzenia nie znajdują oparcia w Kodeksie pracy ani w Kodeksie cywilnym i są niedopuszczalne. Wynagrodzenie jest dobrem osobistym pracownika, więc to pracownik decyduje, czy ujawnić swoje zarobki innym osobom, o ile nie narusza to uzasadnionych interesów pracodawcy (np. nie wykorzystuje tych informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa w relacjach z konkurencją). Ponadto, Dyrektywa UE 2023/970, obowiązująca w Polsce od 24.12.2025 r., zakazuje zobowiązywania pracowników do zachowania w tajemnicy własnego wynagrodzenia.

Pracodawca nie może karać, zastraszać ani dyskryminować pracownika za to, że ujawnia swoje zarobki, zwłaszcza w celu weryfikacji równego traktowania w wynagradzaniu (np. podejrzenie luki płacowej). Klauzule poufności płac (w regulaminie, umowie o pracę, NDA) dotyczące zakazu mówienia o własnym wynagrodzeniu są obecnie, jak już wspomniałem, traktowane jako nieważne. Z ostrożności doprecyzowuję: pracodawca nadal nie może ujawniać Twoich zarobków innym pracownikom bez Twojej zgody (to nadal dobro osobiste), ale nie może Ci zabronić, żebyś sam o nich mówił. I Wasz HR ma rację, że nie może swobodnie ujawniać konkretnych pensji konkretnych osób bez ich zgody, ponieważ to dane osobowe i dobro osobiste pracownika, ale nie ma prawa zabronić pracownikom, żeby między sobą rozmawiali o własnych pensjach ani grozić konsekwencjami służbowymi za takie rozmowy.

Jeżeli HR twierdzi, że w waszej firmie obowiązuje zakaz rozmów o wynagrodzeniach i wiąże to z ewentualnymi konsekwencjami (np. nagana, gorsze traktowanie), to jest to praktyka sprzeczna z aktualnym stanem prawnym. Taki zakaz pracownik może zgłosić Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) – instytucja ta kontroluje przestrzeganie prawa pracy, w tym zakazu nierównego traktowania i działań odwetowych wobec pracowników egzekwujących swoje prawa. Inspektor PIP ma obowiązek nie ujawniać pracodawcy, że kontrola wynika ze skargi konkretnej osoby, chyba że wyrazisz na to zgodę. Jeżeli zaś doszło już do poniesienia przez pracownika konkretnych negatywnych konsekwencji z tego powodu – informowania o swoim wynagrodzeniu (np. kara porządkowa, mobbing, pogorszenie warunków za rozmowy o wynagrodzeniach), to może on dochodzić sprawiedliwości przed sądem pracy, powołując się na naruszenie zasady równego traktowania i przepisów implementujących dyrektywę o jawności płac.