Prawo babci do kontaktów z wnuczkiem
Pytanie: Złożyłam wniosek o ustalenie kontaktów z moją wnuczką. Jestem babcią – matka ojca dziecka i rodzice dziecka nagle zaczęli uniemożliwiać mi z nim kontakt, z dnia na dzień, unikają podania przyczyn . Jakie argumenty mogłyby przemawiać za tym, aby sąd odmówił mi prawa do spotkań z wnuczką.
Odpowiedź: Sąd może odmówić ustalenia kontaktów dziadków z wnukiem tylko wyjątkowo, gdy utrzymywanie relacji realnie zagraża dobru dziecka albo już je narusza. Sam konflikt z rodzicami czy ich niechęć do Pani nie wystarcza – decyduje wyłącznie dobro dziecka, a nie relacje dorosłych. Kontakty dziadków z wnukami wynikają z art. 1136 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – są dopuszczalne, jeżeli służą dobru dziecka.
Odmowa lub zakaz kontaktów (na podstawie art. 1133 k.r.o.) jest dopuszczalna tylko, gdy kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka lub je naruszają. Sąd może odmówić kontaktów, jeżeli udowodnione zostaną między innymi:
– przemoc fizyczna lub psychiczna wobec dziecka albo innych domowników, agresja, groźby, krzyki, poniżanie, nadużywanie alkoholu, narkotyków, inne uzależnienia czy zachowania patologiczne stwarzające zagrożenie dla bezpieczeństwa dziecka,
– zachowania demoralizujące (np. zachęcanie do kłamstwa, kradzieży, wulgarny język, prezentowanie treści nieodpowiednich do wieku), świadome nastawianie dziecka przeciwko rodzicom,
– podważanie ich autorytetu, wciąganie dziecka w konflikt dorosłych albo wywoływanie silnego konfliktu lojalnościowego u dziecka, który powoduje u niego lęk, stres, objawy somatyczne lub wyraźne pogorszenie funkcjonowania,
– taki stan psychofizyczny dziecka np. ciężkie zaburzenia lękowe, trauma, zaburzenia rozwojowe, w którym kontakty z dziadkami w danym momencie nasilałyby objawy i destabilizowały dziecko,
– trwały, silny sprzeciw dziecka o odpowiednim stopniu dojrzałości, połączony z brakiem realnej więzi emocjonalnej z dziadkami, stwierdzony np. w opinii biegłych.
Nawet sam fakt ostrego konfliktu z rodzicami nie jest podstawą do odmowy kontaktów; podkreśla się to w doktrynie i orzecznictwie. W Pani sytuacji ważne będzie wykazanie dotychczasowej bliskiej więzi z wnuczką, braku jakiegokolwiek zagrożenia dla jej bezpieczeństwa, gotowości do współpracy z rodzicami i respektowania ich roli.