Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Od 1,5 roku pracuje w pewnej firmie. Obecnie mam ciężką sytuację rodzinną, nowotwór u najbliższej mi osoby. Firma robi problem z urlopem. Mam dużo zaległego urlopu ale pracowników jest mało i szef nie wyraża zgody. Jestem jedyną osobą która może pomóc choremu. Rozumiem pracodawcę naprawdę ale no są sprawy ważniejsze. Czy coś da się z tym zrobić?

Odpowiedź: Urlop wypoczynkowy jest prawem pracownika, ale termin ustala się w planie urlopów lub w uzgodnieniu z pracodawcą. Pracodawca ma prawo odmówić udzielenia urlopu w konkretnym terminie albo przesunąć urlop, jeśli nieobecność pracownika może spowodować poważne zakłócenia w pracy, m.in. także z powodu niedoboru pracowników.

Pracownik ma też prawo w każdym roku kalendarzowym do maksymalnie 4 dni urlopu na żądanie, które wliczają się do puli urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z art. 167² k.p. pracodawca jest obowiązany udzielić urlopu na żądanie w terminie wskazanym przez pracownika, jeśli ten zgłosi to najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Sądy akceptują odmowę tylko w sytuacjach skrajnych (np. nagłe, wyjątkowe zagrożenie dla zakładu). Taki urlop na żądanie jest przewidziany właśnie przede wszystkim na nagłe sytuacje rodzinne. Rozumiem jednak, że w Twoim przypadku 4 dni to za krótki okres, ale na początek dobre i to.

Jeżeli jednak osoba chora jest członkiem rodziny w świetle przepisów ZUS (małżonek, rodzic, dziecko, inny bliski we wspólnym gospodarstwie domowym), to masz prawo skorzystać z tzw. zasiłku opiekuńczego – jest to zwolnienie z pracy (dokładniej: z obowiązku świadczenia pracy) z prawem do świadczenia z ZUS, gdy musisz sprawować osobistą opiekę nad chorym członkiem rodziny i nie ma innych osób mogących zapewnić opiekę. Na opiekę nad chorym członkiem rodziny (innym niż małe dziecko) przysługuje do 14 dni zasiłku opiekuńczego w roku. Aby uzyskać taki zasiłek, należy uzyskać zaświadczenie lekarskie o konieczności opieki i złożyć odpowiedni formularz (np. Z‑15B dla innego członka rodziny niż dziecko), a świadczenie wypłaca ZUS. Pracodawca ma obowiązek zwolnić Cię na czas takiego okresu opieki, czyli nie ma prawa nie wyrazić zgody, jeśli uzyskałeś prawo do zasiłku opiekuńczego i dostarczysz zwolnienie oraz dokumenty.

Poza tym, jeśli chodzi o dzieci (nie wiem, kogo dotyczy choroba), to na dziecko do lat 14 przewidziane są osobne uprawnienia (2 dni lub 16 godzin płatnego wolnego z art. 188 k.p., plus szersze limity zasiłku opiekuńczego – nawet do 60 dni w roku w zależności od wieku i stanu zdrowia).