Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Zakład pracy męża ma obowiązek zapewnić ubranie robocze ale już od dłuższego czasu tego nie robi, a dotychczasowe ubranie to obraz nędzy i rozpaczy! Zdecydowaliśmy się kupić ubranie, koszule i buty sami i zażądać zwrotu kosztów od pracodawcy. Jak to ma wyglądać, na kogo faktury, na męża czy zakład pracy?

Odpowiedź: Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek nieodpłatnego dostarczenia odzieży i obuwia roboczego spełniających wymogi polskich norm, jeśli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub wymagają tego względy technologiczne, sanitarne czy BHP. Pracodawca ma też obowiązek zapewnić pranie, konserwację, naprawę i inne czynności utrzymania odzieży roboczej w należytym stanie. Jeżeli pracownik korzysta z własnej odzieży i obuwia roboczego (za zgodą pracodawcy), to pracodawca musi wypłacić mu ekwiwalent pieniężny, którego wysokość uwzględnia aktualne ceny zakupu.

Przepisy prawa pracy nie wymagają, aby pracodawca zwracał na podstawie faktury konkretne wydatki poniesione przez pracownika; pracodawca wypłaca ekwiwalent, a jego wysokość może ustalać także w inny sposób niż tylko na podstawie faktur. Z punktu widzenia firmy odzież robocza jest własnością pracodawcy i to on powinien ją kupić na siebie, a nie na pracownika. W opisanej sytuacji najbezpieczniej byłoby uzyskać pisemną zgodę (albo przynajmniej wyraźne przyzwolenie) pracodawcy na używanie przez męża własnej odzieży roboczej zamiast firmowej. Następnie złożyć pisemny wniosek o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego, powołując się na art. 237⁷ Kodeksu pracy oraz stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy (ekwiwalent należny, wysokość wg aktualnych cen). Do wniosku można załączyć kopie paragonów/faktur imiennych na męża, gdyż będą pomocne przy wyliczeniu kwoty ekwiwalentu, ale formalnie nie są warunkiem samego prawa do ekwiwalentu. Wystawianie faktury bezpośrednio na zakład pracy bez ich wyraźnej zgody jest ryzykowne księgowo; firma może odmówić przyjęcia takiego dokumentu i rozliczenia go w kosztach. Od strony prawnej istotne jest, żeby mąż miał przyznany ekwiwalent za używanie własnej odzieży i ewentualnie obuwia roboczego, a nie to, na kogo formalnie wystawiono fakturę.

Mąż powinien złożyć do pracodawcy pisemne żądanie zapewnienia odzieży i obuwia roboczego zgodnie z Kodeksem pracy oraz, do czasu realizacji tego obowiązku, wniosek o ekwiwalent za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego. Dołączyć zestawienie poniesionych kosztów (np. koszule, spodnie, buty, kwoty, daty) wraz z kopiami dowodów zakupu, jako podstawę do ustalenia wysokości ekwiwalentu. Jeżeli firma nadal będzie odmawiać zarówno zapewnienia odzieży, jak i ekwiwalentu, to mąż może skierować zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy, która zajmuje się egzekwowaniem przepisów BHP i odzieży roboczej.