Pracodawca ignoruje lekarskie zalecenie pracy jednozmianowej
Pytanie: Mój tata pracuje w 1 firmie od 30 lat, za 5 msc odchodzi na emeryturę… Ze względu na wiek i dolegliwości lekarz medycyny pracy napisał zaświadczenie o charakterze pracy jednozmianowej. Pracodawca niestety nie dostosował się do wytycznych lekarza i na marzec wpisał go w grafiku na nocną zmianę. Próbując rozmawiać z kierownikiem otrzymał odpowiedź, że nie mają pracowników… Jak ugryźć temat? Czy jak nie pójdzie na nocną zmianę to go zwolnią?
Odpowiedź: Przy takim zaświadczeniu tata nie powinien być kierowany na nocki, a odmowa pracy w warunkach sprzecznych z orzeczeniem lekarza medycyny pracy nie powinna kończyć się zwolnieniem pracownika z tego powodu, tylko wymuszać na pracodawcy rozwiązanie problemu inaczej (np. zmiana grafiku, przeniesienie, w ostateczności wypowiedzenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia). Pracodawca ma obowiązek stosować się do orzeczenia lekarza medycyny pracy na podstawie art. 229 § 4 k.p. stanowiącego o zakazie dopuszczania do pracy wbrew przeciwwskazaniom. Jeżeli w orzeczeniu znajduje się wyraźne ograniczenie (np. praca tylko jednozmianowa, brak pracy w nocy), to pracodawca nie ma prawa nakazać pracownikowi świadczenia pracy w warunkach sprzecznych z tym ograniczeniem.
Jeśli pracodawca mimo orzeczenia wpisuje tatę na noc, bierze na siebie ryzyko naruszenia przepisów BHP, jako że to on odpowiada za dopuszczenie do pracy wbrew przeciwwskazaniom. Po stronie pracownika naruszeniem jest raczej ignorowanie obowiązku badań (np. odmowa pójścia na badania), ale nie stosowanie się do przeciwwskazań lekarza; za odmowę badań faktycznie grozi nawet zwolnienie dyscyplinarne, ale to inna sytuacja niż Wasza. Pracodawca może próbować potraktować nieprzyjście na nocną zmianę jako ciężkie naruszenie obowiązków, ale jeśli grafik jest sprzeczny z orzeczeniem lekarza medycyny pracy, pracownik ma podstawę, w tym prawną, odmowy wykonywania pracy sprzecznej z przepisami BHP i swoją zdolnością do pracy. W skrajnym wypadku pracodawca może w ogóle rozwiązać umowę (wypowiedzenie), powołując się np. na brak możliwości zorganizowania pracy tylko na jedną zmianę, ale to będzie normalne wypowiedzenie z okresem wypowiedzenia – nie z winy pracownika.
Najbezpieczniej nie czekać do dnia wyznaczonej nocnej zmiany, tylko już teraz złożyć pisemne stanowisko, że z uwagi na orzeczenie lekarza (załączyć) ojciec nie może stawić się na noc i prosi o zmianę harmonogramu; w piśmie można dopisać, że wykonywanie pracy w nocy byłoby naruszeniem przepisów BHP i orzeczenia lekarskiego, za które odpowiada pracodawca. I niech ojciec stawi się do pracy, jak zwykle, na dzienną zmianę. W razie uporczywego ignorowania orzeczenia – wysłać zgłoszenie do PIP z kopią orzeczenia i grafiku z nocnymi zmianami; PIP może kontrolować przestrzeganie BHP.