Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Dostałam wezwanie na rozprawę sądową (wydział karny) jako świadek (stawiennictwo obowiązkowe) na początek maja. Przyjechałam niedawno do Niemiec i będę tu do końca czerwca, mam umowę o pracę tu w Niemczech. Czy sądy przyjmują to jako uzasadnienie braku stawiennictwa na rozprawę?

Odpowiedź: Fakt podjęcia pracy za granicą nie jest obligatoryjnie uznawany przez sąd za wystarczające usprawiedliwienie niestawiennictwa świadka, ale może być potraktowany jako tzw. inna ważna przyczyna, jeżeli dobrze sytuację udokumentujesz i przedstawisz odpowiednio wcześnie.

W postępowaniu karnym świadek ma obowiązek stawić się na rozprawę na podstawie art. 177 § 1 k.p.k. Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sąd może nałożyć karę pieniężną (do 3.000 zł), a przy uporczywym uchylaniu się nawet zastosować areszt porządkowy. Choroba wymaga zaświadczenia od lekarza sądowego, natomiast inne ważne przyczyny (np. nagły wyjazd służbowy, zdarzenia losowe) są oceniane indywidualnie przez sąd. Te inne ważne przyczyny, to katalog otwarty – sądy w praktyce biorą pod uwagę faktyczną niemożność stawiennictwa lub wyjątkowo poważne trudności (np. stały wyjazd do pracy za granicę, kolizja z istotnymi obowiązkami zawodowymi, wysokie koszty podróży wobec krótkiego pobytu). Istotne jest, aby zareagować jak najszybciej po otrzymaniu wezwania, dokładnie opisać sytuację (od kiedy i do kiedy pracujesz w Niemczech, na jakiej umowie, w jakiej miejscowości, jaki byłby koszt i organizacja przyjazdu), załączyć dokumenty: kopię umowy o pracę, zaświadczenie od pracodawcy o zatrudnieniu i braku możliwości wolnego w tym terminie, ewentualne bilety / rezerwacje, jeśli pokazują skalę utrudnienia.

Sąd może wtedy przełożyć termin rozprawy na okres po Twoim powrocie, rozważyć przesłuchanie Cię w inny sposób (np. poprzez pomoc prawną, wideokonferencję – to już zależy od sądu i charakteru sprawy), albo uznać, że powinnaś mimo wszystko przyjechać, i nie uwzględnić usprawiedliwienia. Jak najszybciej napisz do sądu (list polecony i dodatkowo przez ePUAP, jeśli masz możliwość), wskaż sygnaturę akt, swoje dane z wezwania i wyjaśnij, że od dnia … do końca czerwca pracujesz w Niemczech na podstawie umowy o pracę i faktyczny przyjazd w tym terminie jest dla Ciebie bardzo problematyczny. Wnieś o zmianę terminu rozprawy na czas po Twoim powrocie albo przeprowadzenie przesłuchania na odległość (np. wideokonferencja, pomoc prawna w Niemczech). Na koniec jeszcze wskaż, że nie uchylasz się od złożenia zeznań, tylko chodzi o formę/termin.

Jeśli po prostu nie przyjedziesz i nie wyżej zasugerowanego pisma, to sąd może nałożyć na Ciebie karę pieniężną – grzywnę (do 3.000 zł) i ponownie wezwać. Przy dalszym ignorowaniu wezwań w grę wchodzi, oprócz kolejnych kar, zarządzenie przymusowego doprowadzenia Cię przez Policję (raczej gdy już powrócisz do Polski). Po nałożeniu kary możesz jeszcze próbować usprawiedliwić nieobecność i wnioskować o uchylenie grzywny, ale jest to trudniejsze niż wcześniejsze zawnioskowanie o zmianę terminu/trybu przesłuchania.