Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Umowa na zastępstwo na czas nieobecności pracownika – tak mam w umowie. Z nieoficjalnych źródeł wiem, że pani wraca 30 sierpnia. Ja zaszłam w ciążę i mam termin na 1 sierpnia. Zamierzam pracować do końca, ale czy należy mi się wtedy macierzyński i rodzicielski?

Odpowiedź: Masz prawo do pełnego zasiłku macierzyńskiego (a więc także macierzyńskiego plus rodzicielskiego), o ile urodzisz dziecko jeszcze w czasie trwania umowy na zastępstwo, lecz umowa nie przedłuży się do porodu ani na czas urlopów. Umowa na zastępstwo to szczególny rodzaj umowy na czas określony – rozwiązuje się z dniem powrotu zastępowanego pracownika, niezależnie od ciąży. Przepis o automatycznym przedłużeniu umowy ciężarnej do dnia porodu (art. 177 § 3 K.p.) nie dotyczy umów na zastępstwo – tu umowa normalnie wygasa z chwilą powrotu zastępowanej osoby. Do dnia rozwiązania umowy masz pełną ochronę przed wypowiedzeniem z powodu ciąży (pracodawca nie może Cię po prostu zwolnić), ale może dojść do niejako naturalnego wygaśnięcia umowy z powodu powrotu pracownicy.

Jak chodzi o urlop i zasiłek macierzyński/rodzicielski w Twojej sytuacji, to trzeba rozróżnić dwie kwestie: urlop macierzyński/rodzicielski (uprawnienie pracownicze) i zasiłek macierzyński (pieniądze z ZUS). Jeśli urodzisz przed powrotem zastępowanej (czyli np. przy terminie 1 sierpnia, a ona faktycznie wróci dopiero 30 sierpnia), to w dniu porodu jesteś jeszcze pracownikiem, więc nabywasz prawo do urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, a także do zasiłku macierzyńskiego za cały przewidziany okres. Gdy ona wróci, wówczas Twoja umowa wygaśnie, ale zasiłek macierzyński będzie dalej wypłacany – już bez stosunku pracy, bezpośrednio przez ZUS, do końca całego okresu macierzyńskiego i rodzicielskiego (o ile go wykorzystasz). Jeśli natomiast tamta pracownica wróci do pracy przed Twoim porodem (np. wróci wcześniej niż 1 sierpnia i wtedy umowa się zakończy), to Twoja umowa rozwiązuje się w dniu jej powrotu i od tego dnia nie jesteś pracownikiem.

Jeżeli poród odbędzie się po rozwiązaniu umowy, wówczas nie masz już statusu pracownika w dniu porodu i wtedy nie powstaje prawo do pracowniczego urlopu macierzyńskiego/rodzicielskiego, ale możesz mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego z ZUS po ustaniu zatrudnienia (trzeba wtedy złożyć wniosek bezpośrednio w ZUS). To, że byłaś w ciąży w czasie umowy, nie powoduje jej przedłużenia ani nie gwarantuje urlopu macierzyńskiego, jeśli poród nastąpi już po jej zakończeniu. Jeśli urodzisz dokładnie w dniu rozwiązania umowy (np. poród równo w dniu powrotu tamtej osoby), to przyjmuje się, że dziecko urodziło się, gdy umowa jeszcze trwała, więc przysługuje Ci pełny zasiłek macierzyński, nawet jeśli od następnego dnia nie będziesz już pracownikiem.