Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Moja ciotka osoba chora psychicznie wzięła pożyczkę na dosyć dużą sumę, pożyczka nie jest ubezpieczona. Ciotka nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, Wszystko wydała (przejadła) miesięcznie spłaca prawie 700 zł a ma najniższa emeryturę. Czy jest możliwość anulowania jakiejś części zaciągniętego przez nią długu ? kto jest w następny w kolejności do spłaty długu po niej ? i czy jak zostanie ubezwłasnowolniona to dług przechodzi z automatu na kogoś innego?

Odpowiedź: Na chwile obecną należy uznać, że ciotka sama odpowiada za ten dług – ani rodzina, ani przyszły opiekun prawny nie aktualnie przejmują jej zobowiązania. Jeżeli jednak okazałoby się, że w momencie podpisywania umowy ciotka była w takim stanie psychicznym, że faktycznie nie rozumiała znaczenia czynności, wówczas można wnieść powództwo o ustalenie nieważności czynności na podstawie art. 82 k.c. – stan wyłączający świadome lub swobodne powzięcie decyzji. To wymaga opinii biegłego psychiatry i postępowania sądowego; sama choroba odnotowana w kartotece nie wystarcza do tego.

Po śmierci dług wchodzi do masy spadkowej. Kolejność przy dziedziczeniu ustawowym (gdy nie ma testamentu) jest następująca: I grupa – małżonek i dzieci (wnuki tylko gdy któreś z dzieci nie żyje), jeżeli brak dzieci – małżonek i rodzice, dalej – rodzeństwo, następnie dziadkowie, pasierbowie itd.

Ubezwłasnowolnienie (całkowite lub częściowe) nie powoduje przejęcia długu przez opiekuna prawnego ani rodzinę. Długi ciotki wciąż obciążają ją i jej majątek; opiekun ma jedynie obowiązek zarządzać jej majątkiem i reprezentować ją (np. w sądzie, u komornika). Umowy zawarte po całkowitym ubezwłasnowolnieniu są nieważne, ponieważ taka osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie posiada zdolności do czynności prawnych. Przy ubezwłasnowolnieniu częściowym jest to nieco bardziej skomplikowane: ważność umów większej wagi zależy od zgody kuratora.