Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: W poradzie: https://pamietnikwindykatora.pl/podejrzenie-oczerniania-przez-policje-na-miescie-i-wsrod-sasiadow/ sugeruje Pan, że powód w sprawie cywilnej ma prawo powołać świadka bez jego zgody. A co jeżeli świadek nie chce zeznawać, to znaczy stawi się na wezwanie w sądzie ale powie, że odmawia składania zeznań, odpowiedzi na pytania albo w kółko będzie powtarzał, że nie pamięta? Z obawy o zemstę ze strony pozwanego albo złośliwie za to, że został powołany z wniosku powoda bez jego zgody?

Odpowiedź: Tak, można powołać do sądu świadka bez jego zgody. O tym, kto zostanie wezwany w charakterze świadka, decydują strony postępowania (np. powód, pozwany) oraz sąd, prokurator lub policja prowadząca sprawę. Zgoda świadka nie jest konieczna – osoba może zostać wskazana i wezwana na rozprawę nawet wbrew swojej woli. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się w wyznaczonym miejscu i czasie, nawet jeśli uważa, że nie ma wiedzy na temat sprawy. O tym, czy obecność świadka jest wymagana, decyduje sąd, a nie sam świadek. Prawo odmowy zeznań przysługuje jedynie najbliższej rodzinie stron – małżonkom, wstępnym (rodzicom, dziadkom), zstępnym (dzieciom, wnukom), rodzeństwu oraz powinowatym w tej samej linii lub stopniu (teściom, szwagrom) jak również osobom pozostającym ze stronami w stosunku przysposobienia. Jednak nawet te osoby muszą stawić się na wezwanie i dopiero przed sądem mogą złożyć oświadczenie o odmowie zeznań.

Jak chodzi o zasłanianie się przez świadka niepamięcią, to ma on prawo nie pamiętać pewnych zdarzeń albo ich szczegółów natomiast jeżeli w ocenie sądu rzekome zaniki pamięci świadka dotyczą zdarzeń albo relacji których ujmijmy – nie sposób nie pamiętać – sąd może uznać, że świadek zataja prawdę a to jest przestępstwo podlegające karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Niestawiennictwo świadka bez usprawiedliwienia może skutkować grzywną do 1000 zł za pierwsze wezwanie a za kolejne wezwania grzywną i przymusowym doprowadzeniem przed sąd przez policję. Świadek, który bezpodstawnie odmówi złożenia zeznań, również może zostać ukarany grzywną a sąd może zastosować areszt do tygodnia w celu skłonienia go do złożenia zeznań.