Poprawa dochodów a prawo do lokalu socjalnego
Pytanie: Czy jeśli ktoś dostał mieszkanie socjalne z zgm przez wyrok sądu czy po zmianie statusu materialnego (na lepszy ) mogą wyrzucić na bruk? Chodzi mi bardziej o to czy mogę wtedy starać się odrazu o mieszkanie np komunalne bez konieczności wynajmu mieszkania (sytuacja nie poprawia się na tyle aby było mnie stać na wynajem ) jednak chciałabym polepszyć warunki mieszkalne czy w czasie starania się o mieszkanie komunalne mogę zostać na obecnym mieszkaniu?
Odpowiedź: Umowa najmu lokalu socjalnego nie jest od razu zrywana tylko dlatego, że poprawiła się Pani sytuacja materialna, ale gmina ma prawo jej nie przedłużyć lub wypowiedzieć po spełnieniu warunków z ustawy i uchwały gminy, a przejście do lokalu komunalnego wymaga osobnego wniosku i zgody gminy.
Katalog przyczyn wypowiedzenia umowy najmu socjalnego dotyczy głównie rażących lub uporczywych zaległości czynszowych, niszczenia lokalu, używania go niezgodnie z przeznaczeniem, podnajmu bez zgody, niezamieszkiwania itd. – nie wymienia się wyższych dochodów jako samodzielnej przesłanki. Kryteria dochodowe dla lokalu socjalnego określa uchwała rady gminy; jeśli dochód gospodarstwa przekroczy limit, gmina może uznać, że nie ma już podstaw do dalszego najmu socjalnego. W praktyce wygląda to tak, że po stwierdzeniu przekroczenia progu dochodowego gmina nie przedłuża umowy najmu lokalu socjalnego na następny okres i od dnia ustania najmu do czasu opróżnienia lokalu nalicza opłatę jak za bezumowne korzystanie (zwykle dużo wyższy czynsz/odszkodowanie).
Z kolei przepisy nie przewidują automatycznego przekształcenia lokalu socjalnego w komunalny; gmina może, ale nie musi się na to zgodzić, decyzja zależy od lokalnej uchwały i sytuacji mieszkaniowej gminy. Najczęściej rekomenduje się złożenie wniosku o zamianę lokalu socjalnego na komunalny (np. na nieco większy/normalny lokal) niż wniosek o przekształcenie bez zmiany mieszkania. Aby otrzymać przydział na lokal komunalny, trzeba spełniać kryteria dochodowe i lokalowe z uchwały gminy (inne niż dla lokalu socjalnego – wyższe progi dochodu, ale też zwykle większe wymagania co do zaległości czynszowych itp.). Ponadto, sam fakt złożenia wniosku o lokal komunalny albo o zamianę lokalu nie rozwiązuje istniejącej umowy najmu socjalnego – do czasu jej wygaśnięcia lub wypowiedzenia pozostaje Pani najemczynią tego lokalu. Gmina może przeprowadzić weryfikację dochodową (zwykle co 2–3 lata, zależnie od uchwały) i na tej podstawie podjąć decyzję o dalszym najmie lokalu socjalnego albo zaproponowaniu innego rozwiązania (np. lokal komunalny, podwyższenie czynszu). Typowy scenariusz jest taki, że najpierw ewentualnie zawiera się umowę nowego najmu (np. lokalu komunalnego), a dopiero potem rozwiązuje dotychczasową umowę na lokal socjalny.
Proponuje sprawdzić uchwałę swojej gminy (lub miasta/dzielnicy, jeśli to np. Warszawa) w sprawie zasad wynajmowania lokali z zasobu gminy; tam są wskazane: kryteria dochodowe, zasady weryfikacji dochodów, przedłużania najmu socjalnego, zamiany i najmu komunalnego. Następnie złożyć pisemne zapytanie/wniosek do ZGM/gminy: o zasady przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego po upływie terminu, o możliwość zamiany lokalu socjalnego na komunalny (i ewentualnie większy) przy Pani dochodach i sytuacji rodzinnej (samotne wychowywanie dziecka, niepełnosprawność).
Przy ewentualnym wypowiedzeniu umowy najmu lub odmowie przedłużenia przysługuje Pani prawo odwołania się do sądu oraz jednoczesny wniosek o przyznanie lokalu socjalnego/komunalnego adekwatnego do aktualnej sytuacji, ponieważ sąd nie może Pani po prostu “skazać na wyrzucenie na bruk” bez zbadania, czy należy się lokal socjalny.