Pominięcie w przyznaniu nagrody rocznej
Pytanie: Pracowałam w gminnej bibliotece na stanowisku dyrektora. Obecnie jestem na emeryturze od dwóch miesięcy. Mój przełożony, czyli wójt, za dwa lata nie wypłacił mi nagrody rocznej (pozostali kierownicy i pracownicy instytucji kultury działający na terenie gminy otrzymali). Nie było do tego podstaw, aby nie wypłacić, zrobił to złośliwie. Czy mam możliwość dochodzenia swoich praw w sądzie pracy z pozytywnym skutkiem?
Odpowiedź: Istnieje możliwość dochodzenia takiej nagrody w sądzie pracy, ale trzeba sprawdzić podstawę prawną wypłacania nagrody w Pani bibliotece – zakładzie pracy, treść regulaminu/uchwał oraz to, czy roszczenie nie jest już przedawnione. W gminnych instytucjach kultury nagrody roczne (tzw. trzynastki albo inne nagrody roczne) nie wynikają z ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla sfery budżetowej, tylko z lokalnych regulacji (uchwały rady gminy, zarządzenia wójta, regulamin wynagradzania, regulamin nagrody). W wielu gminach wydaje się odrębny regulamin przyznawania nagrody rocznej dyrektorowi biblioteki, często przewidujący, że o nagrodzie decyduje wójt lub organ organizatora według określonych kryteriów.
Jeżeli nagroda była określona sztywno, czyli np. że przysługuje w wysokości 1/12 rocznego wynagrodzenia, jeśli spełnione są określone warunki i Pani warunki te spełniała, nagroda ma charakter roszczeniowy (wynagrodzenie, nie uznaniowa premia) i można jej dochodzić jak wynagrodzenia za pracę. Jednakże roszczenia ze stosunku pracy, w tym o wynagrodzenie i inne świadczenia pieniężne, przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym świadczenie stało się wymagalne – art. 291 § 1 k.p. Dla nagrody rocznej termin przedawnienia liczony jest od dnia, w którym zgodnie z regulaminem powinna być wypłacona (np. do 31 marca następnego roku – 3 lata od tej daty). Jeżeli minęły już ponad 3 lata od terminu wypłaty każdej z niewypłaconych nagród, pracodawca może w sądzie skutecznie podnieść zarzut przedawnienia i wtedy, choć roszczenie jako takie nie wygasa, sąd z reguły oddala powództwo.
Z kolei różnicowanie Pani sytuacji wobec innych kierowników i pracowników instytucji kultury przy braku obiektywnych przyczyn może stanowić naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu (art. 183a k.p.). Jeżeli nagroda miała charakter roszczeniowy, a pozostałym ją wypłacono, Pani roszczenie o wypłatę (ewentualnie z odsetkami) można poprzeć zarzutem nierównego traktowania, ale roszczenie o samą nagrodę i tak będzie obwarowane 3‑letnim terminem przedawnienia.
Reasumując, proszę zweryfikować dokładnie regulamin wynagradzania / regulamin nagrody rocznej (kto i na jakich zasadach przyznaje nagrodę, terminy wypłat), uchwały rady gminy dotyczące nagrody rocznej dla dyrektora biblioteki i kiedy konkretnie nagrody za dane lata powinny być wypłacone (dzień wymagalności). Jeżeli od wymagalności minęło mniej niż 3 lata, proszę złożyć pisemne wezwanie do zapłaty (z opisem naruszenia i kwotą), a gdy to nie da pożądanego skutku, wnieść powództwo do sądu pracy o zasądzenie nagrody rocznej (kwota brutto i odsetki), ewentualnie powołując się także na naruszenie zasady równego traktowania. Jeżeli natomiast od każdej z niewypłaconych nagród minęły już ponad 3 lata od wymaganego terminu wypłaty, szanse na pozytywny wyrok są bardzo małe z uwagi na przedawnienie, niezależnie od tego, że decyzja wójta była, jak to Pani określiła, złośliwa.