Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Złożyłam zawiadomienie do prokuratury okręgowej o możliwości popełnienia przestępstwa przez urząd w moim mieście. W liście poprosiłam o pominięcie prokuratury rejonowej ze względu na możliwość mataczenia. Prokuratura okręgowa zignorowała tą prośbę i przesłała dokumenty do rejonowej. Dziś dowiedziałam się, że prokurator rejonowy jest spokrewniony z naczelnikiem wydziału w urzędzie, który zaskarżyłam, na dodatek wydziału , który odpowiada za opisane nieprawidłowości. Czy jest sens złożyć ponownie zawiadomienie do okręgowej, informując o tej okoliczności? Czy może to wpłynąć na ponowne przesłanie dokumentacji do innej prokuratury?

Odpowiedź: Zdecydowanie ma sens pisemnie poinformować prokuraturę okręgową o pokrewieństwie prokuratora rejonowego z pracownikiem urzędu, którego dotyczy zawiadomienie i wnosić o wyłączenie tej jednostki oraz przekazanie sprawy innej prokuraturze, powołując się na brak gwarancji bezstronności.

Kierownik nadrzędnej jednostki (w tym przypadku prokuratury okręgowej) może przekazać sprawę innej prokuraturze z pominięciem zasad właściwości miejscowej w szczególnie uzasadnionych przypadkach, właśnie ze względu na dobro postępowania. Jako szczególne okoliczności wskazuje się m.in. sytuacje, które mogą rodzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności prokuratora lub jednostki (analogicznie jak przy wyłączeniu sędziego). Pokrewieństwo prokuratora rejonowego z naczelnikiem wydziału, którego działania Pani kwestionuje, faktycznie stanowi okoliczność podważającą zaufanie do bezstronności w tej konkretnej sprawie.

Może Pani złożyć pismo uzupełniające do prokuratury okręgowej z nagłówkiem np. “Wniosek o przekazanie sprawy innej jednostce prokuratury oraz o wyłączenie prokuratury rejonowej z uwagi na realne ryzyko brak bezstronności”. Wskazać, że Pani zawiadomienie dotyczy nieprawidłowości w wydziale X urzędu miasta, prokurator rejonowy Y jest spokrewniony z naczelnikiem tego wydziału, a urząd ten jest stroną zainteresowaną rozstrzygnięciem postępowania. Wskazać, że w świetle tych okoliczności istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności prokuratury rejonowej, co narusza dobro postępowania i zaufanie obywatela do organów ścigania. I wnieść o przekazanie sprawy innej prokuraturze rejonowej spoza Pani miasta (np. w tym samym okręgu lub innym – to już decyzja prokuratury nadrzędnej). Nie musi Pani cytować wszystkich odnośnych przepisów, ale może Pani wzmocnić argumentację, odwołując się do zasad postępowania karnego z art. 2 k.p.k. – obowiązku działania organów w sposób zapewniający poszanowanie prawa, ujawnienie okoliczności sprzyjających przestępstwu oraz ochronę prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego. Ponadto, Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, który dopuszcza przekazanie sprawy innej jednostce w szczególnie uzasadnionych przypadkach, ze względu na dobro prowadzonego postępowania. I wreszcie też, do analogii z przepisów o wyłączeniu sędziego, gdzie wystarczy okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, a nie udowodnione stronnicze działanie.

Decyzja co do przekazania sprawy innej prokuraturze nie podlega zaskarżeniu; to wewnętrzna decyzja kierownika jednostki nadrzędnej. Nadal jednak zyskuje Pani formalne udokumentowanie zarzutu co do braku bezstronności prokuratury rejonowej, możliwość późniejszego powoływania się na to np. w zażaleniu na odmowę wszczęcia albo na umorzenie postępowania (jeżeli takie zostaną wydane; wtedy można wskazywać, że decyzja zapadła w warunkach konfliktu interesów). W Pani sytuacji ponowne wystąpienie do prokuratury okręgowej (tym razem już z konkretną informacją o pokrewieństwie i wyraźnym wnioskiem o przekazanie sprawy innej jednostce) jest uzasadnione i może realnie wpłynąć na przekazanie dokumentacji do innej prokuratury, choć nie ma gwarancji, że prokuratura z tego uprawnienia skorzysta.