Podanie i spożywanie piwa z małoletnimi
Pytanie: Czy podanie i spozycie piwa z maloletnimi dziecmi 8 i 10 lat jest przestepstwem czy nie? Ewentualnie jakie konsekwencje moga nastapic.
Odpowiedź: Podanie i spożywanie piwa z dziećmi w wieku 8 i 10 lat może stanowić przestępstwo rozpijania małoletniego z art. 208 Kodeksu karnego, a w każdym razie jest prawnie zakazane i ryzykowne także na gruncie prawa rodzinnego i ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Dotyczy to również piwo, to też jest alkohol i niektórzy uważają, że bardziej “zdradliwy” od mocniejszych trunków, np. od wódki.
Art. 208 k.k. stanowi bowiem, że kto rozpija małoletniego, dostarczając mu napoju alkoholowego, ułatwiając jego spożycie lub nakłaniając go do spożycia takiego napoju, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Również ustawa o wychowaniu w trzeźwości zakazuje sprzedaży i podawania alkoholu osobom nieletnim (poniżej 18 lat). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że także jednorazowe podanie alkoholu może być uznane za rozpijanie, jeśli wywołuje niebezpieczeństwo przyzwyczajenia dziecka do alkoholu. Podawanie piwa dzieciom 8 i 10 lat wypełnia opis zachowania z art. 208 k.k. (dostarczanie, ułatwianie spożycia).
O kwalifikacji jako przestępstwo decyduje to, czy zachowanie stwarza realne niebezpieczeństwo przyzwyczajenia małoletniego do alkoholu (częstość, ilość, kontekst, wpływ na dziecko). Częste lub tzw. normalizujące picie z dziećmi (np. piwo co drugi dzień) stanowi typowy przykład rozpijania małoletnich. Ponadto, jeśli rodzic/opiekun przez spożywanie alkoholu z dzieckiem naraża je na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (np. pijany kieruje autem z dziećmi, pozostawia je bez opieki), może odpowiadać z art. 160 k.k. – do 3 lat, a jako osoba zobowiązana do opieki: od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Poza tym, spożywanie alkoholu z małoletnim jest traktowane jako przejaw jego demoralizacji, co może uruchomić postępowanie w sądzie rodzinnym. Sąd rodzinny może zastosować zarządzenia opiekuńcze na podstawie art. 109 k.r.o., np. nadzór kuratora, zobowiązanie do określonego postępowania (leczenie odwykowe, terapia), a w skrajnych przypadkach ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej. Organy (policja, szkoła, pomoc społeczna) obowiązane są reagować na informacje o podawaniu alkoholu dzieciom, co w praktyce często kończy się zawiadomieniem sądu rodzinnego.
W świetle obowiązującego prawa można sprzedać i podać dziecku piwo bezalkoholowe (do 0,5% alkoholu), ponieważ nie jest ono traktowane jako napój alkoholowy, a więc nie obowiązuje zakaz sprzedaży nieletnim. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości za napój alkoholowy uznaje produkt zawierający więcej niż 0,5% alkoholu etylowego. Piwo 0,0% oraz tzw. piwo bezalkoholowe (do 0,5%) nie spełnia tej definicji, więc prawnie jest napojem bezalkoholowym. Ograniczenia wiekowe (18 lat) dotyczą wyłącznie napojów alkoholowych, dlatego sprzedaż piwa bezalkoholowego nieletnim jest legalna i nie wymaga koncesji ani szczególnych zezwoleń.
Jednakże niektóre sieci handlowe wprowadzają wewnętrzne zasady sprzedaży piw bezalkoholowych osobom poniżej 18 lat i mogą żądać okazania dowodu tożsamości z powodów wychowawczych lub wizerunkowych. Z prawnego punktu widzenia jednak sprzedawca nie ma obowiązku weryfikowania wieku przy takim zakupie, bo nie jest to sprzedaż alkoholu. PARPA i specjaliści podkreślają jednak, że podawanie dzieciom piwa bezalkoholowego może wyrabiać nawyk picia piwa, oswajać z markami alkoholowymi i osłabiać przekaz profilaktyczny. Z tego powodu niektórzy eksperci i organizacje rekomendują, aby dzieciom takich napojów nie kupować, mimo że prawo na to pozwala.