Oszustwo. Obowiązek naprawienia szkody w wyroku karnym
O możliwości orzeczenia przez sąd w wyroku obowiązku naprawienia szkody traktuje art. 46 § 1 Kodeksu postępowania karnego który stanowi w interesującym nas tu zakresie, że w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody. Obowiązek naprawienia szkody ma charakter cywilnoprawny i dotyczy wyłącznie szkód majątkowych. Obejmuje zarówno straty rzeczywiste, jak i utracone korzyści, które są bezpośrednim wynikiem przestępstwa. W praktyce jednak, sądy rzadko zasądzają utracone korzyści ze względu na trudności dowodowe. W razie trudności z ustaleniem rozmiaru szkody sąd może orzec nawiązkę.
Od razu przytaczam też inny warunek orzeczenia obowiązku naprawienie szkody. Otóż zgodnie z art. 415 § 1 Kodeksu postępowania karnego obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. Co to oznacza? A to, że jeśli chcesz jako pokrzywdzony uzyskać w wyroku karnym zasądzenie obowiązku naprawienia szkody, to nie może toczyć się postępowanie cywilne o zapłatę ani oczywiście istnieć orzeczenie sądu cywilnego orzekające zapłatę. A zatem na przykład, jeżeli ktoś wyłudził od Ciebie towar to, chcąc uzyskać w wyroku obowiązek naprawienia szkody, nie kieruj powiedzmy równolegle pozwu o zapłatę do sądu cywilnego.
Orzeczenie obowiązku naprawienia szkody mobilizuje do zapłaty, zwrotu pieniędzy wielu dłużników – oszustów którym sąd warunkowo zawiesił w wyroku wykonanie kary pozbawienia wolności. Jeżeli we okresie zawieszenia czyli próby nie naprawią szkody, sąd może (ale nie musi) zarządzić wykonanie zawieszonej kary. Jest to w odniesieniu do wielu oszustów jedyny sposób na odzyskanie pieniędzy ponieważ wielu z nich nie posiada oficjalnie żadnego majątku ani dochodów z których komornik mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję. Oczywiście na postawie wyroku karnego, w którym sąd orzekł obowiązek naprawienia szkody, komornik też może prowadzić egzekucję.