Ograniczenie rękojmi między osobami prywatnymi
Pytanie: Sprzedałam samochód jako osoba prywatna. Auto ma 15 lat i przebieg prawie 200 tys. km. W ogłoszeniu oraz podczas rozmowy informowałam kupującego o wszystkich usterkach, o których miałam wiedzę. W dniu sprzedaży samochód był sprawny i kupujący mógł to potwierdzić podczas oględzin i jazdy próbnej. Umowa została podpisana w pełnej świadomości stanu pojazdu. Kupujący udał się do mechanika dopiero 9 dni po zakupie, gdzie wykryto jakieś usterki, o których nie miałam wiedzy. Wszystkie wcześniejsze naprawy, które wykonałam, były udokumentowane i przekazane kupującemu. Auto wyjechało ode mnie sprawne. Kupujący chce zwrócić mi samochód i żąda zwrotu pieniędzy. Co w takiej sytuacji zrobić?
Odpowiedź: Przy sprzedaży między osobami prywatnymi stosuje się rękojmię z Kodeksu cywilnego, chyba że w umowie została wyraźnie wyłączona lub ograniczona. Sprzedawca odpowiada za wady, które istniały w chwili wydania auta albo wynikają z przyczyny tkwiącej w pojeździe w tym momencie (nawet jeśli sam o nich nie wiedział), ale nie za zwykłe zużycie typowe dla 15‑letniego auta. Kupujący może żądać w pierwszej kolejności naprawy, obniżenia ceny, a dopiero w razie istnienia istotnej wady – odstąpienia od umowy, czyli zwrotu pojazdu za zwrotem ceny. Musi jednak wykazać, że wada była istotna i istniała już w chwili sprzedaży.
Sprawdź zatem w umowie, czy istnieje w niej zapis o wyłączeniu lub ograniczeniu rękojmi – np. “kupujący zapoznał się ze stanem technicznym pojazdu, strony wyłączają rękojmię za wady fizyczne pojazdu” – taki zapis bardzo wzmacnia Twoją pozycję w opisanym sporze, z wyjątkiem sytuacji podstępnego zatajenia wady. Jeśli rękojmia nie była wyłączona, nadal nie oznacza to obowiązku przyjęcia auta z powrotem na podstawie roszczenia skierowanego telefonicznie; kupujący musi złożyć w formie pisemnej konkretne żądanie z tytułu rękojmi i je uzasadnić. Poproś więc nabywcę o oficjalną reklamację z rękojmi w formie pisemnej, z opisem: jakie dokładnie wady wykryto, kiedy, jaki mechanik to stwierdził, co konkretnie żąda (naprawa, obniżka, odstąpienie). Zażądaj kopii faktury/raportu z warsztatu lub opinii rzeczoznawcy, z wyraźnym wskazaniem, czy w ocenie mechanika przyczyna wady istniała już w momencie sprzedaży, czy może to naturalne zużycie po zakupie.
Nie przyjmuj zwrotu auta ani nie przelewaj pieniędzy tylko dlatego, że kupujący tego chce; był to zwykły zakup używanego 15‑letniego auta z przebiegiem ok. 200 tys. km, gdzie nabywca musi liczyć się z ryzykiem usterek. Wszelkie ewentualne ustępstwa (np. częściowy zwrot kosztów naprawy) rozważaj dopiero, gdy zobaczysz rzetelny dokument z warsztatu i ocenę, że wada była już w dniu sprzedaży i jest istotna. Możesz temu nabywcy na dzień dzisiejszy napisać, np.: “Samochód w dniu sprzedaży był sprawny, co potwierdził Pan podczas oględzin i jazdy próbnej. Została Panu przekazana znana mi historia napraw oraz informacja o wszystkich stwierdzonych usterkach. Proszę o przedstawienie pisemnej reklamacji z tytułu rękojmi, wraz z dokumentacją z warsztatu potwierdzającą, że wskazane wady istniały w chwili sprzedaży i mają charakter istotny. Do czasu otrzymania takiej dokumentacji nie widzę podstaw do odstąpienia od umowy ani zwrotu ceny.” Taka odpowiedź powinna mu uzmysłowić, że działasz rzeczowo, nie odmawiasz kategorycznie z góry, ale jasno stawiasz wymóg dowodów.
W ewentualnym sporze przed sądem, to kupujący musi wykazać istnienie istotnej wady w chwili sprzedaży, Ty natomiast jako sprzedający możesz powoływać się na wiek i przebieg auta, przeprowadzoną jazdę próbną, przekazane dokumenty napraw i ewentualne zapisy o wyłączeniu rękojmi.