Odszkodowanie od dwóch ubezpieczycieli naraz
Pytanie: Czy można otrzymać odszkodowanie od dwóch ubezpieczycieli za skutki awarii w mieszkaniu spółdzielczym. Jedno od ubezpieczyciel w którym polisę ma właściciel mieszkania a drugie od ubezpieczyciela spółdzielni mieszkaniowej?
Odpowiedź: Generalnie można zgłosić tę samą szkodę do dwóch ubezpieczycieli (właściciela lokalu i spółdzielni), ale łączne odszkodowanie nie może przekroczyć rzeczywistej wysokości szkody. W praktyce dostaje się jedno pełne odszkodowanie rozłożone pomiędzy ubezpieczycieli, a nie dwa razy za to samo.
W ubezpieczeniach majątkowych (np. polisa mieszkaniowa) obowiązuje zasada, że świadczenie nie może przewyższać poniesionej szkody, o ile umowa nie stanowi inaczej – art. 8241 § 1 k.c. Gdy ten sam przedmiot jest jednocześnie ubezpieczony od tego samego ryzyka u kilku ubezpieczycieli, każdy odpowiada proporcjonalnie do swojej sumy ubezpieczenia, ale poszkodowany nie może żądać więcej niż wartość szkody.
W przypadku mieszkania spółdzielczego polisa spółdzielni zwykle obejmuje części wspólne i jej odpowiedzialność cywilną (np. zalanie z pionu, nieszczelny dach), natomiast polisa właściciela obejmuje mienie w lokalu (stałe elementy, ruchomości). Jeśli szkoda powstała z winy spółdzielni (np. awaria w części wspólnej), można zgłosić szkodę z OC spółdzielni albo zlikwidować ją z własnej polisy, a ubezpieczyciel właściciela zrobi regres do ubezpieczyciela spółdzielni.
Możliwe jest zgłoszenie roszczenia do obu ubezpieczycieli, ale jeżeli oba ubezpieczenia dotyczą tego samego interesu majątkowego i tego samego ryzyka, łączna wypłata nie może przekroczyć wartości szkody. Typowo wygląda to tak, że każdy ubezpieczyciel wylicza odszkodowanie i jeżeli w sumie przekracza ono wysokość szkody, świadczenia są odpowiednio korygowane i dzielone między towarzystwa (lub jeden z nich występuje z regresem wobec drugiego).
Pełna kumulacja świadczeń, czyli uzyskanie podwójnej” kwoty odszkodowania, jest typowa dla ubezpieczeń osobowych (na życie, NNW), ale nie dla majątkowych jak ubezpieczenie mieszkania. Wyjątkowo umowa majątkowa może przewidywać świadczenie ponad wysokość szkody, wtedy nadwyżkę można uzyskać tylko od tego ubezpieczyciela, który taką klauzulę wprowadził. Chcąc upewnić się w konkretnym zaistniałym przypadku, należy sprawdzić OWU obu polis (właściciela lokalu i spółdzielni), szczególnie zakres ryzyka, definicję przedmiotu ubezpieczenia oraz zapisy o wielokrotnym ubezpieczeniu i regresie. Ustalić, z czyjej winy doszło do awarii (część wspólna – odpowiedzialność spółdzielni, instalacja w lokalu – odpowiedzialność właściciela), czy szkoda dotyczy elementów budynku, wyposażenia lokalu, czy obu.