Odmowa składania zeznań w sprawie osoby najbliższej
Pytanie: W kwietniu mam sprawę sądową , jestem świadkiem, sprawę wytoczyła była żona mojego brata przeciw niemu, za “znęcanie się” (tak naprawdę chodzi o pieniądze) w jaki sposób mogę odmówić składania zeznań i uczestnictwa w sprawie?
Odpowiedź: W postępowaniu karnym osoba najbliższa dla oskarżonego ma prawo odmówić składania zeznań na jego niekorzyść (art. 182 § 1 k.p.k.). Osobą najbliższą jest m.in. rodzeństwo, więc brat ma status osoby najbliższej, a Ty możesz skorzystać z prawa odmowy. Prawo to przysługuje przez całe postępowanie, niezależnie od etapu sprawy. Na rozprawę musisz się stawić – za niestawiennictwo grozi grzywna (nawet kilka tysięcy zł) i doprowadzenie przymusowe. Po wywołaniu sprawy, gdy sąd będzie Cię pouczał o prawach świadka, powiedz, że na podstawie art. 182 k.p.k. korzystasz z prawa odmowy składania zeznań jako osoba najbliższa dla oskarżonego. Sąd powinien odebrać od Ciebie oświadczenie, zaprotokołować je i zwolnić Cię z obowiązku składania zeznań w tej sprawie.
Nie ignoruj wezwania – niestawienie się może skutkować nałożeniem na Ciebie grzywny i zarządzeniem doprowadzenia przez policję. Nie próbuj przy okazji opowiadać korzystnie o bracie, jeśli nie chcesz zeznawać – albo korzystasz z prawa odmowy, albo składasz zeznania i musisz mówić prawdę pod groźbą odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Jeżeli w sprawie jest więcej oskarżonych, możesz odmówić zeznań tylko w stosunku do osoby najbliższej (tu: brata), o ile da się oddzielić Twoje zeznania tak, by nie pogorszyć jego sytuacji.
Z prawa do odmowy zeznań w sprawie osoby najbliższej można skorzystać również w postępowaniu cywilnym, na podstawie art. 261 § 1 k.p.c.