Niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego
Niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje, gdy wierzyciel składa wniosek o egzekucję pomimo braku ku temu podstaw prawnych lub faktycznych, a przeszkoda istniała już w momencie składania wniosku i była mu znana lub mógł ją poznać przy zachowaniu należytej staranności. Przykładami niecelowej egzekucji są: skierowanie do egzekucji świadczenia już zaspokojonego (w tym również roszczenia częściowo zaspokojonego, czyli zawyżenie kwoty do egzekucji), roszczenia przedawnionego, roszczenia niewymagalnego, czy skierowanie egzekucji przeciwko niewłaściwej osobie wskutek błędu w danych albo przeciwko osobie zmarłej.
Wszczęcie postępowania musi nastąpić “oczywiście niecelowo”. Oczywista niecelowość wszczęcia postępowania egzekucyjnego ma miejsce wtedy, gdy jest ona widoczna “na pierwszy rzut oka”, bez prowadzenia szczegółowych badań celowości, czyli jej ustalenie nie wymaga dokonywania analizy sprawy pod względem faktycznym lub prawnym ( zob. Ireneusz Kunicki, Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz.; Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 r.; str. 174 ). W orzecznictwie podkreśla się, że to nie efekt egzekucji ex post (skuteczność/celowość), lecz ocena ex ante – przewidywalność bezsensowności postępowania już w momencie składania wniosku o wszczęcie egzekucji.
W razie oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazania we wniosku o wszczęcie egzekucji osoby niebędącej dłużnikiem komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. W takim przypadku komornik nie ściąga ani nie pobiera opłaty od dłużnika, a opłatę ściągniętą lub pobraną zwraca dłużnikowi. Tak stanowi art. 30 ustawy o kosztach komorniczych. Według Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 5/92, OSNC 1992, nr 10, poz. 175) do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzi z chwilą złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji. Do wszczęcia egzekucji natomiast dochodzi z chwilą dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej. W przepisie wyżej przytoczonym jest mowa o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec czego już w momencie złożenia wniosku o wszczęcie (niecelowej) egzekucji powstaje przesłanka do obciążenia wnioskującego opłatą w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia.
Zaktualizowano 19 września 2025 r.