Nie naprawienie szkody a zarządzenie wykonania kary
Pytanie: Dłużnik został skazany w wyroku karnym za oszustwo na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu oraz obowiązek naprawienia szkody – zapłacenie mi 12 tysięcy złotych. Czas warunkowego zawieszenia wyroku już minął, skazany dłużnik nie zwrócił mi nawet grosza, sąd już został o tym poinformowany. Czy sąd na pewno odwiesi mu karę więzienia?
Odpowiedź: Zgodnie z art. 75 § 2 Kodeksu karnego, sąd może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby uchyla się od wykonania nałożonych obowiązków karnych, w tym środków kompensacyjnych. Sąd zatem może odwiesić wykonanie zawieszonej kary, ale nie musi odwiesić. Samo opóźnienie w wykonaniu obowiązku naprawienia szkody, jeśli jest usprawiedliwione, nie zawsze uzasadnia “odwieszenie” kary. Jeżeli dłużnik na przykład miał trudną sytuację życiową, nie mógł znaleźć pracy w której zarabiałby wystarczająco dużo na choćby częściowe naprawienie szkody, do tego na przykład miał zadłużenie z tytułu alimentów, to sąd może nie zarządzić wykonania zawieszonej kary. Aby sąd zarządził wykonanie zawieszonej kary w zaistniałej sytuacji czyli nienaprawienia szkody (bez dodatkowych przesłanek), to musi stwierdzić złą wolę dłużnika, świadome uchylanie się od naprawienia szkody, czyli że nie naprawił szkody choć miał takie możliwości np. mógł znaleźć pracę, nie ma trudnej sytuacji życiowej. Zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu roku od zakończenia okresu próby. Zarządzenie wykonania kary nie zwalnia skazanego z obowiązku naprawienia szkody; nadal podlega on egzekucji cywilnej.
Warto też mieć na względzie, że od 2023 roku uchylanie się od wykonania orzeczonego przez sąd obowiązku naprawienia szkody stanowi osobny czyn zabroniony (art. 244c kodeksu karnego), za który grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Przestępstwo to jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego.