Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy firma państwowa może nie wypłacić 13 pensji że względu na złą ocenę roczną pracy pracownika ( częste l4 ze wzgledu na chorobę)? Ktoś miał podobna sytuacje? Co mogę zrobić w tej sytuacji ( pisać pismo z prośbą o wyjaśnienie / uzasadnienie lub odwołanie od tej decyzji )?

Odpowiedź: W państwowej (budżetowej) firmie trzynasta pensja nie jest nagrodą uznaniową, tylko świadczeniem ustawowym, więc nie można jej odmówić z powodu złej oceny okresowej ani z powodu częstych, usprawiedliwionych L4, o ile spełniasz warunki wynikające z ustawy (głównie przepracowany okres i brak ciężkich naruszeń obowiązków). Zasady w sferze budżetowej określa ustawa z 12.12.1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Prawo do pełnej 13-stki powstaje po przepracowaniu pełnego roku u danego pracodawcy; przy co najmniej 6 miesiącach pracy przysługuje pracownikowi prawo do proporcjonalnej części.

Ustawa zawiera zamknięty katalog sytuacji, gdy pracownik traci prawo do trzynastej pensji (m.in. nieusprawiedliwiona nieobecność 2 dni, stan nietrzeźwości, wydalenie dyscyplinarne, rozwiązanie bez wypowiedzenia z winy pracownika). Choroba i usprawiedliwione zwolnienia lekarskie nie pozbawiają prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, choć mogą wpływać na spełnienie wymogu przepracowania minimalnego okresu (inne niż typowe, krótsze L4 absencje mogą być odliczane przy skrajnie długich nieobecnościach). Ustawa nie przewiduje możliwości uzależnienia prawa do 13-stki od oceny rocznej czy generalnie jakości pracy, bowiem jest to świadczenie o charakterze roszczeniowym, a nie uznaniowa nagroda. Co innego premie, nagrody uznaniowe z regulaminu wynagradzania – te pracodawca może wiązać z oceną pracy, ale to nie jest trzynastka w rozumieniu ustawy budżetowej. Jeżeli więc mówimy o typowej 13-stce w jednostce sektora finansów publicznych (urząd, szkoła, szpital publiczny itp.), to samo częste L4 z powodu choroby i zła ocena nie wystarczą do pozbawienia tego świadczenia, o ile nie wystąpiły ustawowe przesłanki utraty prawa.

Upewnij się, czy chodzi o ustawową “trzynastkę” z ustawy z 12.12.1997 r., czy o wewnętrzną premię/nagrodę, którą pracodawca potocznie nazywa 13 pensją. Sprawdź też regulamin wynagradzania / układ zbiorowy – tam powinno być jasno napisane, czym jest to świadczenie i jakie są warunki. Jeżeli faktycznie zostałeś pozbawiony z powodu negatywnej oceny rocznej (generalnie – okresowej) właśnie trzynastej pensji, to skieruj do kadr wniosek o podanie podstawy prawnej odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego, o wskazanie, czy chodzi o świadczenie z ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym i o przekazanie kopii decyzji/oceny, na którą się powołują. Na koniec postaw pytanie, czy pracodawca uważa, że zaistniała którakolwiek z przesłanek utraty prawa z art. 3 ustawy (np. nieusprawiedliwiona nieobecność, dyscyplinarka itd.). Jeżeli to rzeczywiście ustawowa trzynastka i odmowa jej przyznania wynika wyłącznie z powodu oceny rocznej / częstych L4, czyli nie ma podstawy prawnej w ustawie, to możesz wezwać pracodawcę do wypłaty świadczenia a później w razie potrzeby złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. W ostateczności (pomimo interwencji PIP) pozostaje wniesienie pozwu do sądu pracy o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia rocznego.

Jeżeli jednak to nagroda/premia uznaniowa, wtedy pracodawca zwykle ma jakąś swobodę decyzyjną – może nie przyznać nagrody ze względu na ocenę pracy, absencje itd., jeśli regulamin tak to formułuje.