Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy przy naruszeniu nietykalności cielesnej z rozstrojem zdrowia powyżej 7 dni strony mogą przed sądem zawrzeć ugodę aby sprawca nie został skazany?

Odpowiedź: Przy rozstroju zdrowia trwającym powyżej 7 dni mówimy o przestępstwie z art. 157 § 1 k.k., które jest ścigane z urzędu i nie można go znieść samą ugodą między stronami tak, aby sprawca w ogóle nie poniósł odpowiedzialności karnej.

Rozstrój zdrowia powyżej 7 dni to tzw. średni uszczerbek na zdrowiu z art. 157 § 1 k.k. Jest to przestępstwo ścigane z urzędu, a więc organy mają obowiązek prowadzić postępowanie niezależnie od woli pokrzywdzonego (ugoda cywilna czy przebaczenie nie znoszą bezprawności czynu). Ugoda (np. zapłata zadośćuczynienia, przeprosiny) może jednak istotnie złagodzić sytuację sprawcy. Sąd może bowiem warunkowo umorzyć postępowanie (art. 66–67 k.k.), zamiast skazać, jeśli spełnione są ustawowe przesłanki (nieznaczna wina, niekaralność, rokowania co do sprawcy); w praktyce takie rozstrzygnięcia zapadają również przy art. 157 § 1 k.k. Przy warunkowym umorzeniu postępowania brak jest typowego skazania, a sąd zwykle nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, co często i tak wynika z porozumienia stron. Innymi słowy, strony mogą zawrzeć ugodę i doprowadzić do łagodnego zakończenia sprawy (np. warunkowego umorzenia), ale nie mogą porozumieć się w ten sposób, żeby w ogóle nie było odpowiedzialności karnej przy rozstroju zdrowia powyżej 7 dni.

A jeśli sprawa jest jeszcze w prokuraturze bez aktu oskarżenia?

Na etapie postępowania przygotowawczego, czyli w prokuraturze można wiele zrobić, żeby uniknąć wyroku skazującego, ale sam fakt ugody i w tym przypadku nie znosi przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. Jednakże prokurator, zamiast kierować akt oskarżenia, może złożyć do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania (art. 336 k.p.k.), jeśli stopień winy i społecznej szkodliwości nie są znaczne, sprawca jest niekarany, a jego postawa rokuje pozytywnie. Dobrowolne naprawienie szkody, zapłata zadośćuczynienia, przeprosiny i pisemne oświadczenie pokrzywdzonego, że czuje się zadośćuczyniony i wnioskuje o jak najłagodniejsze zakończenie sprawy, bardzo zwiększają szanse na taki wniosek prokuratora. Skuteczny wniosek prokuratora o warunkowe umorzenie, to brak wyroku skazującego i wpisu jak przy typowym skazaniu (choć formalnie istnieje wpis o warunkowym umorzeniu). Z kolei przy wniosku sprawcy – podejrzanego o dobrowolne poddanie się karze (art. 335 k.p.k.), prokurator i podejrzany uzgadniają łagodną karę, którą sąd zwykle zatwierdza bez normalnego procesu.

Jeżeli zaś na razie tylko policja prowadzi postępowanie sprawdzające, to jest to dla sprawcy najlepszy moment, żeby niejako ugrać jak najłagodniejsze zakończenie – pojednanie z pokrzywdzonym już teraz może zdecydować, czy w ogóle dojdzie do aktu oskarżenia i jak dalej będzie wyglądała sprawa. Na etapie postępowania sprawdzającego Policja bada, czy istnieją podstawy do wszczęcia dochodzenia/śledztwa, zbiera dokumentację medyczną, przesłuchuje pokrzywdzonego itp. Już na tym etapie można doprowadzić do ugodowego porozumienia z pokrzywdzonym – zwrot kosztów leczenia, zadośćuczynienie, przeprosiny, uregulowanie dalszych kontaktów. Pokrzywdzony może złożyć na policji lub do prokuratury pismo, że otrzymał pełne zadośćuczynienie, czuje się zaspokojony i wnosi o jak najłagodniejsze potraktowanie sprawcy (w praktyce bywa to brane pod uwagę przy decyzji o wszczęciu lub późniejszym wniosku o warunkowe umorzenie). Po tym etapie prokurator może odmówić wszczęcia postępowania, wszcząć dochodzenie/śledztwo albo zlecić dalsze czynności.

Można też wnioskować o skierowanie sprawy do mediacji – ugoda zawarta u mediatora będzie w aktach i stanowić będzie mocny argument za łagodnym zakończeniem (umorzenie, warunkowe umorzenie, łagodna kara).