Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Posiadamy z mężem działkę z aktem własności oraz wyznaczonymi granicami. Niestety nasz sąsiad nie uznaje tych granic i rości sobie prawa do około 4 metrów naszej działki — opierając się jedynie na wydrukowanej mapce z internetu. Sprawa jest już w sądzie, ale nie została jeszcze rozpatrzona.
Problem w tym, że mimo trwającego postępowania sądowego, sąsiad bez naszej zgody wchodzi na teren budowy, niszczy tymczasowe ogrodzenie i utrudnia prowadzenie prac. Dziś posunął się jeszcze dalej — zaczął stawiać ogrodzenie na części działki, która na ten moment prawnie należy do nas.
Wezwaliśmy policję — funkcjonariusze nakazali mu zaprzestanie działań, jednak całkowicie ich zignorował i dokończył ogrodzenie.
Jego działania realnie wstrzymują naszą inwestycję i powodują ogromny stres. Dodam, że jest to były radny, który — z tego co wiemy — już wcześniej próbował w podobny sposób przejmować cudze działki.
Czy ktoś miał podobną sytuację? Co możemy zrobić w tej chwili, żeby się zabezpieczyć i nie dopuścić do dalszych naruszeń?

Odpowiedź: Wszystko dokumentujcie. Wykonujcie zdjęcia i filmy z datą: przebieg granicy wg geodety, Wasze ogrodzenie, nowy płot sąsiada, jego wejścia na teren. Protokoły z interwencji policji (poproście o notatkę urzędową i numery interwencji). Wydruk z księgi wieczystej, mapy ewidencyjnej, szkic geodety, decyzje administracyjne (np. pozwolenie na budowę).

Wystosujcie do tego sąsiada wezwanie przedsądowe, w którym wskażecie, że ogrodzenie stoi na Waszym gruncie według dokumentów i toczy się już postępowanie w tej sprawie. Zażądacie natychmiastowego zaniechania naruszeń, usunięcia płotu z Waszej działki i nieutrudniania budowy pod rygorem wniesienia pozwu o naruszenie posiadania / ochronę własności, odszkodowanie oraz zawiadomienie organów ścigania. Nie usuwajcie samodzielnie jego płotu, tym bardziej nie siłowo (konfrontacja). To mogłoby obrócić się przeciwko Wam – zarzut zniszczenia mienia, naruszenie posiadania. Bezpieczniej doprowadzić do sądowego nakazu jego usunięcia lub uzyskania czasowego zabezpieczenia. Toczy się co prawda już postępowanie w sprawie granicy działki, ale można równolegle działać w oparciu właśnie o ochronę posiadania i własności.

Powództwo posesoryjne (o naruszenie posiadania) dotyczy tego, że sąsiad wchodzi na Wasz teren, niszczy ogrodzenie, stawia płot na Waszej części działki i utrudnia budowę. W takim postępowaniu sąd nie ocenia ponownie prawa własności, tylko stan posiadania i jego naruszenie, więc często rozpatruje sprawę szybciej. Możecie żądać w powództwie przywrócenia stanu poprzedniego (usunięcie płotu z Waszej działki), zakazu dalszych naruszeń (wchodzenia na Wasz teren, niszczenia ogrodzenia, ingerowania w budowę). W pozwie możecie wnieść dodatkowo o udzielenie zabezpieczenia, np. poprzez zakaz prowadzenia przez sąsiada robót budowlanych na spornej części działki do czasu wydania przez sąd prawomocnego wyroku, zakaz wstępu na Waszą nieruchomość, nakaz powstrzymania się od niszczenia ogrodzenia / rzeczy na działce. To jest w Waszej sytuacji obecnie najważniejsze, bo może zastopować jego dalsze działania przed rozstrzygnięciem sporu. Jeśli sąd jeszcze nie rozstrzygnął granic, takie postępowanie zwykle łączy się z ustaleniem przebiegu granicy w praktyce. Można żądać usunięcia ogrodzenia z Waszego gruntu i zaniechania dalszych naruszeń własności.

Ponadto, z opisu wynika, że jego zachowanie może wypełniać znamiona kilku przestępstw. Po pierwsze, niszczenie mienia – Waszego tymczasowego ogrodzenia może wyczerpywać znamiona art. 288 Kodeksu karnego (zniszczenie lub uszkodzenie cudzej rzeczy, zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat). Złóżcie pisemne zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury lub na Policji, załączając dokumentację (zdjęcia, nagrania, protokoły, dane świadków). Po drugie, naruszenie miru domowego – wtargnięcie. Jeśli teren jest ogrodzony, oznaczony jako plac budowy lub miejsce prywatne, wielokrotne wchodzenie mimo sprzeciwu może stanowić naruszenie miru domowego. Samowolne wykonywanie robót na cudzym gruncie może być kwalifikowane także na gruncie Prawa budowlanego (samowola, roboty na cudzym terenie bez tytułu prawnego). Wciąż każdorazowo wzywajcie policję, gdy wchodzi na teren, niszczy coś, prowadzi prace. Później jest to dodatkowy dowód w sądzie przeciwko niemu (ignorowanie napomnień Policji).

Powiadomcie też Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego – zgłoście, że sąsiad wykonuje ogrodzenie na terenie, do którego nie ma prawa (brak tytułu prawnego do gruntu), co może stanowić nieprawidłowości w rozumieniu Prawa budowlanego. Nadzór może wszcząć postępowanie i np. wstrzymać roboty, nakazać doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.