Namawianie przez nieletniego do samobójstwa
Pytanie: Mój 13 letni syn miał internetową dziewczynę. Dziewczyna nie pozwalała mu zerwać, gdyż twierdziła, że się zabije. W którejś z kłótni on jej napisał, żeby się zabiła. Dziewczyna wykorzystała to i zgłosiła sprawę na policję, a finalnie sprawa trafiła do sądu. Co za to grozi mojemu synowi?
Odpowiedź: Dorośli za namawianie do samobójstwa odpowiadają z art. 151 k.k. (kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności). U nieletnich poniżej 15 lat nie stosuje się kodeksu karnego, tylko ustawę o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, a czyn traktuje się jako czyn karalny na tle art. 151 k.k. Sąd w takim przypadku badałby, czy ta jedna wiadomość “zabij się” w ogóle spełnia znamiona namowy (wymagany jest zamiar, wpływ na decyzję drugiej strony, związek z ewentualną próbą samobójczą).
Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich przewiduje wobec nieletnich głównie środki wychowawcze, lecznicze i poprawcze. Najczęstsze środki w praktyce przy jednorazowym incydencie tego typu to np. upomnienie przez sąd rodzinny, zobowiązanie do określonego zachowania (np. udział w zajęciach psychologicznych, terapia, praca z pedagogiem), nadzór kuratora sądowego, nadzór rodziców połączony z kontrolą sądu, a wyjątkowo (przy większej demoralizacji, powtarzalnych zachowaniach, innych czynach) umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Środki poprawcze (np. zakład poprawczy) rezerwuje się dla poważnych, powtarzających się czynów i dużej demoralizacji, więc przy jednym incydencie czysto słownym jest to mało typowe, choć formalnie możliwe, gdyby całość była bardzo drastyczna. Ustawowo środki wobec nieletniego mają przede wszystkim cel wychowawczy i resocjalizacyjny, a nie karanie w rozumieniu prawa karnego obejmującego pełnoletnich sprawców.
Sąd rodzinny będzie badałby cały kontekst relacji i korespondencji: wcześniejsze szantaże dziewczyny groźbą samobójstwa, niedojrzałość emocjonalna obojga, reakcję w afekcie itd. Decydujące będzie, czy dziewczyna faktycznie podjęła próbę samobójczą lub samookaleczenia po tej wiadomości; bez tego mówimy raczej o usiłowaniu namowy lub o zachowaniu o charakterze przemocy psychicznej, co też może być podstawą środka wychowawczego, ale jest oceniane łagodniej.