Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Wraz z moją rodziną wynajmujemy dom. Niestety, ale właścicielka dom w którym mieszkamy chce sprzedać z tego względu musimy się jak najszybciej wyprowadzić. Więc poszliśmy do gminy prosić o przydzielenie nam mieszkania socjalnego wszystko trwało miesiąc czasu. Dzisiaj mieliśmy podpisywać umowę, ale gmina wymaga od nas aktu notarialnego aby mieć podkładkę, że w razie wypowiedzenia będziemy mieli się gdzie podziać. Niestety my nie możemy otrzymać takiego aktu bo nasi rodzice nie są właścicielami swoich domów. Mamy czworo dzieci na ten moment nie mamy gdzie się podziać i chciałam zapytać czy gmina w ogóle ma prawo wymagać akt notarialny ? Moja siostra mieszka w mieszkaniu gminnym i nikt od niej aktu nie wymagał i moja koleżanka też mieszka w gminnym i też od niej nikt aktu nie wymagał. Więc co my możemy w takiej sytuacji zrobić ? Burmistrz powiedział że bez aktu notarialnego umowy nie podpiszemy.

Odpowiedź: Gmina nie ma podstawy ustawowej, żeby przy zawieraniu zwykłej umowy najmu lokalu socjalnego żądać od Państwa aktu notarialnego od cudzych nieruchomości na wypadek wypowiedzenia. Takie żądanie wynika raczej z lokalnej praktyki lub projektu uchwały, a nie z powszechnie obowiązującego prawa. Umowy najmu lokali socjalnych gmina zawiera na podstawie ustawy o ochronie praw lokatorów i swojej uchwały mieszkaniowej. Ustawa dopuszcza np. żądanie kaucji zabezpieczającej (do 12-krotności czynszu), ale nie nakłada obowiązku aktu notarialnego ani zabezpieczenia, że lokator będzie miał gdzie się podziać po wypowiedzeniu. Akty notarialne z poddaniem się egzekucji są typowe dla najmu okazjonalnego/instytucjonalnego w prywatnych wynajmach, a nie dla mieszkań socjalnych gminy.
​
Rady niektórych gmin uchwalają, że najemcy lokali komunalnych/socjalnych składają oświadczenia w formie aktu notarialnego o dobrowolnym poddaniu się egzekucji. Taki wymóg musi jednak wynikać wprost z uchwały rady gminy (zasady wynajmowania lokali z mieszkaniowego zasobu gminy), a nie z “widzimisię” burmistrza czy urzędnika. Proszę zwrócić się do gminy pisemnie o wskazanie konkretnej uchwały rady gminy (numer, data, paragraf), z której wynika obowiązek przedłożenia aktu notarialnego jako warunku zawarcia umowy lokalu socjalnego oraz dokładnego brzmienia punktu, który to przewiduje. Bez takiej uchwały żądanie aktu jest bezprawne. Może Pani wyszukać w BIP gminy uchwałę o zasadach wynajmowania lokali z mieszkaniowego zasobu gminy (często tytuł to: “w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy”) i sprawdzić, czy jest tam w ogóle mowa o akcie notarialnym i obowiązku wskazania innego lokalu czy o dodatkowych zabezpieczeniach dla umów socjalnych.

Jeżeli uchwała tego nie przewiduje, to złożyć do burmistrza wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego bez aktu notarialnego, powołując się na brak takiego wymogu w ustawie o ochronie praw lokatorów oraz na brak takiego obowiązku w uchwale rady gminy (jeśli to się potwierdzi) oraz na Państwa szczególnie trudną sytuację (4 dzieci, brak realnej możliwości uzyskania aktu, konieczność szybkiego wyprowadzenia się po sprzedaży domu). I poprosić o pisemną odmowę z uzasadnieniem w razie odmowy podpisania umowy – będzie to podstawa do dalszych kroków.
​
Jeżeli burmistrz odmówi podpisania umowy i wyda decyzję/odmowę w formie pisma, wówczas można złożyć odwołanie/wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (zgodnie z pouczeniem na piśmie), jak również skargę na działalność burmistrza do rady gminy (rada nadzoruje burmistrza), opisując sytuację i prosząc o interwencję. W razie uporczywej odmowy, mimo spełniania kryteriów, możliwe jest rozważenie skargi do sądu administracyjnego, ale to już wymaga wsparcia prawnika lub darmowej poradni. Proszę też skontaktować się z powiatowym rzecznikiem praw konsumenta / prawnikiem w OPS/MOPS – wiele ośrodków pomocy społecznej ma darmowe porady prawne, szczególnie w sprawach mieszkań socjalnych.