Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Od 2018 do 2021 roku byłem zatrudniony jednocześnie w dwóch zakładach pracy. W jednym na umowę o pracę, w drugim na umowę zlecenie. Przy sprawdzaniu stażu w ZUS okazało się że wystąpił zbieg tytułów ubezpieczeń społecznych. Mimo że poinformowałem dwóch pracodawców o sytuacji to jednoczenie oboje płacili składki emerytalno rentowne. ZUS rozpoczął wyjaśnienie administracyjne i powiadomił mnie, że wiążąca jest umowa o pracę. Prawdopodobnie doszło do nadpłaty składek u pracodawcy u którego byłem zatrudnionym na umowie zlecenie. Co teraz z tymi składkami opłacanymi przez drugiego pracodawcę, u którego miałem odprowadzane składki przy umowę zlecenie? On musi mi je zwrócić czy ja jemu?

Odpowiedź: W opisanej sytuacji nadpłacone składki emerytalno‑rentowe nie są „do zwrotu między Wami”, tylko rozlicza je ZUS – zwrot (lub zaliczenie na poczet innych należności) przysługuje płatnikowi, czyli pracodawcy/zleceniodawcy, a nie jest automatycznie wypłacany pracownikowi. To, czy cokolwiek będzie realnie zwracane Tobie (pracownikowi/zleceniobiorcy), zależy od tego, z czyich środków składki były finansowane i jak pracodawca rozliczy korekty.

ZUS traktuje składki opłacone ponad obowiązek (np. przy nieprawidłowym zbiegu tytułów) jako nienależnie opłacone. Po ustaleniu nadpłaty ZUS wymaga od płatnika korekt dokumentów (RCA, DRA), a następnie może: zwrócić nadpłatę płatnikowi, zaliczyć ją na poczet innych składek płatnika albo potrącić na zaległości (np. zdrowotną). Zasadniczo zwrot nadpłaty składek kierowany jest do płatnika (zleceniodawcy), który składa wniosek ZUS‑RZS‑P o zwrot nienależnie opłaconych składek.

Część nadpłaconych składek finansowaną z Twoich środków (potrącana z Twojego wynagrodzenia za zlecenie), po korektach ZUS może zwrócić nadpłatę płatnikowi, ale w istocie jest to Twoje wynagrodzenie, więc pracodawca powinien Ci tę nadpłatę wypłacić. Z kolei część finansowana ze środków pracodawcy, to był jego koszt; zwrot tej części należy się jemu i nie jest to Twoja wierzytelność. W praktyce w przypadku wystąpienia nadpłaty składek z umowy zlecenia, ZUS zwraca całość nadpłaty płatnikowi (po złożeniu wniosku i korekt) a płatnik dokonuje korekty wynagrodzeń i wypłaca zleceniobiorcy kwotę odpowiadającą części pracowniczej (często wykazuje to też w PIT‑11 jako odpowiedni przychód).

Poproś pisemnie zleceniodawcę o informację, czy ZUS stwierdził nadpłatę składek z Twojej umowy zlecenia i czy zostały bądź zostaną złożone korekty dokumentów. Zapytaj go też, jaka część nadpłaty dotyczy składek finansowanych z Twoich środków i w jaki sposób oraz w jakim terminie zostanie Ci zwrócona (czy jako dopłata do wynagrodzenia, czy wyrównanie za poprzednie lata). Jeżeli zleceniodawca otrzymał zwrot z ZUS i nie chce Ci oddać należnej Ci części, to możesz doń wystosować wezwanie do zapłaty (z powołaniem się na niezasadne potrącenia), a wobec dalszego braku zwrotu pozostaje Ci dochodzenie tego roszczenia sądownie jako zwrot nienależnego świadczenia.