Nadgodziny niepełnosprawnego pracownika
Pytanie: Mam niepełnosprawność i skrócony czas pracy do 7h 35h tygodniowo. Lekarz medycyny pracy dopuścił mnie do nadgodzin i trzeciej zmiany na mój wniosek. Kierownik dzwonił/pisał do kadr i ich stanowisko jest takie, że jeżeli będę miał nadgodziny w tygodniu bądź weekend to w piątek muszę odebrać (wyjść wcześniej) aby tydzień zamknąć z 35 godzinami czy to jest prawda ?
I drugie pytanie czemu ja muszę wybierać ewentualne nadgodziny do końca tygodnia skoro inni pracownicy z tygodnia mają płacone ? Niepełnosprawnemu nie można zapłacić ? Przykładowo zmiennik zostaje w tygodniu ma zapłacone po 3 miesiącach, przychodzi w weekend (niezależnie na ile godzin) ma dzień wolny i na odbiór dnia wolnego ma aż 3 Miesiące jak dobrze pamiętam. Co mówi kodeks pracy na mój przypadek. Koniec końców nie mam nadgodzin wcale a chciałbym mieć i kierownik też chciałby mi dać. Proszę pomóc mi zrozumieć zależność zgody na nadgodziny do 35h tygodniowo.
Odpowiedź: Istnieje w Twoim przypadku opcja nadgodzin i zapłaty za nie, ale kluczowe znaczenie mają tu są dwa aspekty. Pierwszy, to co dokładnie wynika z zaświadczenia lekarza medycyny pracy, czyli jakim zakresie niejako znosi art. 15 ustawy o rehabilitacji. Drugi aspekt, to jak pracodawca ustalił Ci normy/rozliczanie czasu pracy. Wbrew temu, co sugerują kadry, prawo nie wymaga automatycznego zredukowania tygodnia pracy do 35 h, jeśli lekarz skutecznie uchylił ochronne normy – wtedy nadgodziny rozlicza się jak u innych pracowników, według Kodeksu pracy.
Art. 15 ustawy o rehabilitacji stanowi, że przy stopniu umiarkowanym/znacznym czas pracy nie może przekraczać 7 h na dobę i 35 h tygodniowo, a także co do zasady zakazuje nadgodzin i pracy w nocy. Lekarz medycyny pracy może jednak częściowo lub całkowicie wyłączyć stosowanie art. 15, np. tylko w zakresie nadgodzin i nocy albo także w zakresie obniżonych norm (7/35). Z treści orzeczenia musi jasno wynikać, co zostało uchylone. Jeśli lekarz zgodził się tylko na nadgodziny i trzecią zmianę, ale nie uchylił normy 7 h/35 h, to każda praca ponad 7 h na dobę i 35 h tygodniowo stanowi formalnie naruszenie tych norm (pracodawca dopuszcza się wtedy wykroczenia), choć Tobie za te godziny i tak należą się pieniądze jak za nadgodziny. Jeżeli jednak lekarz uchylił cały art. 15 (albo wprost wpisał zgodę na 8 h/40 h i nadgodziny), wtedy zastosowanie mają standardowe normy kodeksowe (8/40) i kodeksowe zasady rozliczania nadgodzin (płatność lub wolne) – wtedy brak podstaw do przymusowego skracania Ci pracy w piątek tylko po to, żeby zamknąć tydzień na 35 h.
Ustawa o rehabilitacji nie nakazuje osobie niepełnosprawnej odbierać nadgodzin w tym samym tygodniu; kwestia rekompensaty nadgodzin odsyła do Kodeksu pracy – art. 151 i następne. Z Kodeksu wynika, że zasadą jest wypłata normalnego wynagrodzenia plus dodatek 50%/100%, zamiana nadgodzin na czas wolny wymaga albo wniosku pracownika, albo jednostronnej decyzji pracodawcy, ale wtedy czas wolny jest udzielany różnych terminach; brak przepisu stanowiącego, że “do końca tygodnia” – liczy się okres rozliczeniowy, a dla dnia wolnego za pracę w wolną sobotę jest termin do końca okresu rozliczeniowego. Pracownik niepełnosprawny ma pełne prawo do wynagrodzenia za nadgodziny na takich samych zasadach, jak inni – ustawa o rehabilitacji nie wprowadza żadnego zakazu wypłaty, przeciwnie: przy niższych normach czas pracy nie może powodować obniżenia wynagrodzenia. Jeżeli inni pracownicy mają nadgodziny płacone lub odbierane w dłuższym okresie (np. do 3 miesięcy), a Tobie każe się wybierać godziny do piątku tylko dlatego, że jesteś osobą niepełnosprawną, to może to zostać ocenione jako nierówne traktowanie lub dyskryminacja w warunkach płacowych.
Poproś o kopię/zacytowanie dokładnej treści orzeczenia lekarza medycyny pracy – kluczowe jest, czy wyłączono tylko zakaz nadgodzin/nocy, czy także obniżone normy 7/35. Na piśmie (mail do kadr, z kopią do kierownika) poproś o wskazanie podstawy prawnej, z której wynika obowiązek wybierania nadgodzin do piątku i brak możliwości wypłaty nadgodzin osobie niepełnosprawnej, wskazując, że art. 15 ustawy o rehabilitacji ustanawia normy ochronne a rekompensata nadgodzin odbywa się na zasadach Kodeksu pracy (wypłata albo czas wolny, ale nie ma obowiązku odbioru w tym samym tygodniu). Jeżeli kadry będą trwać przy swoim stanowisku, proponuję anonimową konsultację w PIP (telefonicznie lub mailowo) z opisem: stopień, treść zaświadczenia lekarskiego, sposób rozliczania nadgodzin u Ciebie i u zmiennika.