Na kim spoczywa ciężar dowodu w procesie cywilnym?
Niedawno jedna pani w komentarzu do jednego z wpisów na tym blogu zapytała, jak ma udowodnić, że szafa w wynajmowanym przez nią mieszkaniu, którą to szafę wymieniła na nową, była prawie nic nie warta. Wymieniła ją na nową (wartościowszą) szafę, jak twierdzi, za ustnym pozwoleniem właścicielki mieszkania ale ta teraz twierdzi, że był to cenny antyk i żąda zapłaty i grozi sądem.
Nie pierwszy to przypadek w którym osoba której inna grozi sądem, nie ma pojęcia o tym, że to nie na niej spoczywa ciężar dowodu w procesie cywilnym, lecz na tamtej osobie która wystąpiła z powództwem.
Art. 6 Kodeksu cywilnego stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Pisząc prościej, jeżeli ktoś twierdzi, że przysługuje mu roszczenie wobec drugiej osoby, to przed sądem musi wykazać, że faktycznie tak jest – że przysługuje mu roszczenie. Z kolei art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Odnosząc te zasady do opisanego na wstępie przypadku należy zatem zauważyć, że w ewentualnym postępowaniu cywilnym sądowym o zapłatę, to właścicielka mieszkania jako powód występujący o zapłatę (równowartości szafy) musi udowodnić, że zapłata w żądanej przez nią kwocie jest jej należna od najemcy czyli że szafa była faktycznie warta tyle ile wynosi określona przez nią w pozwie wartość przedmiotu sporu.
Albo na przykład “Pozwę Cię o zwrot pożyczki i jak udowodnisz przed sądem, że nie otrzymałeś ode mnie pożyczki?” Śmieszne, prawda? A sytuacja to podobna do tej z szafą. Oczywiście, że to rzekomym pożyczkodawcy spoczywać będzie ciężar wykazania, że faktycznie udzielił pożyczki a nie na rzekomym pożyczkobiorcy, że pożyczki nie otrzymał (bo jak nie udowodni, że nie otrzymał, to sąd powództwo uwzględni – NIE!).
Konkludując, powód (osoba wnosząca pozew) musi udowodnić fakty, które stanowią podstawę jego żądania. Pozwany (osoba, przeciwko której wniesiono pozew) natomiast musi udowodnić fakty, które podważają twierdzenia powoda lub przemawiają na jego korzyść, jeśli z nich wywodzi skutki prawne.
Zaktualizowano 06 lipca 2025 r.