Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Moja krewna jest chora psychicznie (ponad 10-letnia historia leczenia). Jest w stanie ostrej manii, to już 4 tydzień. Już dwa razy w życiu miała taki stan, zawsze po utracie bliskiej osoby, tym razem straciła męża więc ten stan jest jeszcze gorszy.
Każdy z poprzednich epizodów kończyła się próbą samobójcza i ta też raczej prędzej niż później tak się skończy.
Jest agresywna, nie chce się leczyć, robi dziwne akcje typu pokazuje polisę i mówi” jak się zabiję, to dostaniesz kasę, dla Ciebie to robię”, jeździ na cmentarz w środku nocy (3 rano).
Pytanie – co zrobić żeby ratownicy, gdy zadzwonię po karetkę, na pewno zabrali ją do szpitala? Spodziewam się ogromnego wybuchu agresji, ale ona musi się leczyć, bo jest zagrożeniem dla siebie i rodziny.

Odpowiedź: Wezwij karetkę (112 albo 999) od razu, jeśli mówi o tym, że się zabije, pokazuje polisę mówiąc, że po mojej śmierci otrzymasz pieniądze – to jest groźba samobójstwa (możesz to nagrać jako dowód, na wszelki wypadek). Tak samo, gdy ma objawy ostrej manii, zachowuje się skrajnie nieracjonalnie, jest agresywna wobec siebie lub innych, jak również gdy jeździ nocą na cmentarz, znika z domu, nie można jej upilnować – to wskazuje na bezpośrednie zagrożenie dla życia. Jeżeli obawiasz się wybuchu agresji, przy zgłoszeniu poproś od razu o patrol policji do zabezpieczenia interwencji (to jest standardowa praktyka w razie agresywnego pacjenta).

Podczas rozmowy z dyspozytorem 112/999 powiedz możliwie konkretnie, że ma rozpoznaną chorobę psychiczną i ponad 10-letnią historię leczenia, że jest w stanie ostrej manii od kilku tygodni, a w przeszłości przy takich epizodach podejmowała próby samobójcze, że obecnie mówi jednoznacznie o tym, że się zabije, że podejmuje bardzo ryzykowne zachowania (nocne jeżdżenie na cmentarz, brak krytycyzmu), jest agresywna wobec rodziny i odmawia leczenia. I dodaj, że uważasz, że z powodu choroby bezpośrednio zagraża swojemu życiu oraz bezpieczeństwu domowników, prosisz o interwencję i przewiezienie do szpitala psychiatrycznego. To wszystko razem spełnia ustawowe przesłanki do badania i ewentualnego przyjęcia bez zgody.

Z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wynika, że osoba, której zachowanie wskazuje, że z powodu zaburzeń psychicznych może bezpośrednio zagrażać własnemu życiu lub życiu/zdrowiu innych, może być poddana badaniu psychiatrycznemu bez zgody. Ponadto, osoba chora psychicznie może być przyjęta do szpitala bez zgody, jeżeli jej zachowanie pokazuje takie zagrożenie (np. groźba samobójstwa, realne ryzyko spełnienia tej groźby). O przyjęciu bez zgody decyduje lekarz (psychiatra lub inny lekarz, jeśli psychiatry nie ma), po osobistym zbadaniu i odnotowaniu okoliczności w dokumentacji.

Zapisz na kartce najważniejsze fakty: diagnozy (jeśli znasz), przebyte próby samobójcze, zachowania z ostatnich dni, leki które brała / które odstawiła. Daj to ratownikom i lekarzowi. I jak wspomniałem, nagraj (o ile to możliwe, ale nie powinno to być niezbędne) jej zapowiedzi samobójstwa. Ratownikom powtórz to, co zasugerowałem wcześniej odnośnie rozmowy z dyspozytorem. Jeśli przyjedzie policja – powiedz im to samo; oni też opiszą sytuację i ich notatka pomaga w podjęciu decyzji o hospitalizacji.

W razie odmowy zabrania jej, poproś o wpisanie w dokumentacji, że zgłaszałeś realne zagrożenie samobójstwem i agresję, oraz nazwisko lekarza, który podjął decyzję o pozostawieniu jej w domu. Po interwencji możesz skontaktować się z rodzinnym lekarzem/psychiatrą i, jeśli sytuacja się przeciąga, złożyć wniosek do sądu opiekuńczego o przymusowe leczenie na podstawie art. 29 Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Nie próbuj jej siłowo uspokajać samodzielnie, bowiem agresja w manii może być bardzo gwałtowna. Jeśli zaczyna grozić przemocą fizyczną, zamknij się z innymi domownikami w pokoju i dzwoń na 112. Poza wspomnianą ewentualnością, nie zostawiaj jej samej do czasu przyjazdu wspomnianych służb.