Mieszkanie sprzed ślubu w spadku tylko dla dziecka – czy to możliwe?
Pytanie: Mam jedyna córkę i swoje mieszkanie , które dostałam od rodzicow , będę brała ślub cywilny jak uchronić córkę aby po mojej śmierci mieszkanie zostało tylko dla niej?
Odpowiedź: Po ślubie, jeśli nic Pani nie podejmie Pani żadnych kroków w omawianej kwestii, to Pani mieszkanie będzie dziedziczone jednocześnie przez córkę i męża, w częściach równych, przy czym udział męża nie może być mniejszy niż 1/4 całego spadku. Żeby mieszkanie ostatecznie zostało wyłącznie dla córki, trzeba zadziałać to z wyprzedzeniem. Jeśli nie sporządzi Pani testamentu, to z ustawy dziedziczą Pani dzieci (tu: córka) oraz małżonek, w równych częściach, przy czym małżonek uprawniony jest co najmniej do 1/4 całego spadku. Zatem w Pani sytuacji: córka 1/2, mąż 1/2 spadku (w tym także w mieszkania), chyba że istnieją inne składniki majątku, które można inaczej rozdysponować wartościowo (udziałami).
Może Pani dokonać darowizny mieszkania córce. Wtedy po Pani śmierci mieszkanie nie wchodzi do spadku, ponieważ już nie jest Pani własnością. Jednakże od takiej darowizny mąż będzie mógł żądać od córki zapłaty zachowku w gotówce. Kolejna opcja, to zawarcie (zamiast umowy darowizny) z córką umowy dożywocia u notariusza – Pani przenosi własność mieszkania na córkę, a córka zobowiązuje się zapewniać Pani dożywotnie utrzymanie (np. mieszkanie, opiekę, wyżywienie – zapisuje to notariusz). Umowa dożywocia nie jest darowizną, więc nie dolicza się jej do podstawy do obliczania zachowku, co chroni córkę przed żądaniami zachowku ze strony przyszłego męża po Pani śmierci. Trzecia opcja, to sporządzenie przez Panią testamentu, w którym powoła Pani jedynie córkę do całości spadku, w tym do mieszkania. Jednakże zawarcie testamentu nie eliminuje prawa Pani przyszłego męża do zachowku – będzie mógł domagać się od córki zapłaty części wartości mieszkania, konkretnie – 1/2 tego, co przypadłoby mu przy dziedziczeniu z ustawy, czyli 1/4 wartości mieszkania. Pozbawienie małżonka prawa do zachowku jest możliwe po wydziedziczeniu go, ale to z kolei jest możliwe tylko w ściśle określonych sytuacjach: np. uporczywe postępowanie wbrew zasadom współżycia społecznego, poważne przestępstwa wobec Pani lub najbliższych, uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych.