Listy dłużników spółdzielni mieszkaniowych – czy legalne?
Pytanie: Czy wspólnota albo spółdzielnia mieszkaniowa ma prawo publikować na klatce schodowej informacje o zadłużeniu poszczególnych mieszkańców?
Odpowiedź: Wspólnota ani spółdzielnia mieszkaniowa nie ma prawa wywieszać na klatce schodowej informacji o zadłużeniu poszczególnych lokali (np. numer lokalu plus kwota długu, imię i nazwisko plus kwota długu). Takie działanie narusza przepisy o ochronie danych osobowych i może stanowić bezprawne naruszenie dóbr osobistych dłużnika. Numer lokalu plus informacja o zadłużeniu stanowi dane osobowe, bo pozwala zidentyfikować konkretną osobę (lokatora/właściciela), zwłaszcza w budynku, gdzie mieszkańcy się znają. GIODO/UODO oraz prawnicy wielokrotnie wskazywali, że wywieszanie list zadłużonych mieszkań na klatkach schodowych narusza przepisy o ochronie danych osobowych, gdyż udostępnia dane osobom postronnym (goście, kurierzy, osoby z zewnątrz). Nie istnieje przepis szczególny, który dawałby wspólnocie czy spółdzielni podstawę do takiego publicznego piętnowania dłużników – brak więc legalnej podstawy przetwarzania danych w tej formie.
Wspólnota/spółdzielnia może przekazywać szczegółowe informacje o zadłużeniu poszczególnych lokali członkom wspólnoty/spółdzielni w ramach realizacji ich prawa kontroli dokumentów – np. wgląd do rozliczeń, indywidualne zaświadczenia, dokumenty na zebraniu, ale w sposób ograniczający dostęp osób postronnych. Na zebraniach właścicieli dopuszcza się omawianie zadłużeń, czasem z podaniem imion, nazwisk i numerów lokali, ale ma to miejsce w stosunkowo wąskim gronie wewnętrznym – lokatorów.
Na klatce schodowej można podać wyłącznie dane zagregowane, np. łączna kwota zadłużenia w budynku, bez wskazywania konkretnego lokalu czy nazwiska – wtedy nie da się zidentyfikować konkretnej osoby.
Jeżeli wspólnota/spółdzielnia wywiesza listę dłużników, to osoba znajdująca się na takiej liście ma prawo zażądać natychmiastowego usunięcia listy oraz zaprzestania takiej praktyki, powołując się na naruszenie RODO i ustawy o ochronie danych osobowych. Może złożyć skargę do Prezesa UODO na bezprawne przetwarzanie i udostępnianie Twoich danych osobowych, jak również wytoczyć powództwo cywilne o ochronę dóbr osobistych (naruszenie dobrego imienia, prywatności) i żądanie zadośćuczynienia, jeżeli doszło do upokorzenia lub szkody wizerunkowej.