Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Jestem właścicielem działki przy drodze powiatowej. Pozwolenie na budowę zjazdu ze starostwa powiatowego mamy z października 2024. Aktualnie trwa przebudowa drogi w której nie uwzględniono budowy zjazdu z drogi do mojej posesji. Władze starostwa mówią ze pracę projektowe drogi zakończyli w marcu 2024 czyli przed wydaniem pozwolenia i nasz zjazd nie został uwzględniony w pracach. Jednak, ustawa o drogach publicznych art. 29 ust. 2 mówi, że “w przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi”. Na ten moment zostaję bez żadnego zjazdu do posesji. Natomiast prace trwają i powinni uaktualnić projekt do zmian.

Odpowiedź: Na gruncie ustawy nie powinni Cię pozbawić dostępu do drogi, ale decydujące w tej sprawie są tu dwa elementy: czy zjazd istniał już wcześniej oraz czy masz ważną decyzję o lokalizacji zjazdu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 Ustawy o drogach publicznych, co do zasady budowa nowego zjazdu należy do właściciela działki, po uzyskaniu decyzji zarządcy drogi (zezwolenie na lokalizację zjazdu / przebudowę zjazdu). Z kolei z art. 29 ust. 2 wynika, że jeśli ma miejsce budowa/przebudowa drogi, to budowa/przebudowa dotychczas istniejących zjazdów należy do zarządcy drogi. W orzeczeniu sądu wyjaśniono, że chodzi o zjazd istniejący zarówno prawnie (legalna decyzja) jak i faktycznie – wtedy zarządca ma obowiązek przebudować go na własny koszt, gdy przebudowuje drogę.

Jeżeli już wcześniej faktycznie miałeś zjazd (utwardzony, użytkowany, legalny), to pozbawienie Cie tegoż przy przebudowie drogi bez zapewnienia nowego dojazdu jest wątpliwe prawnie i może stanowić naruszenie Twojego prawa dostępu do drogi publicznej. Jeżeli natomiast zjazdu nigdy nie było, a jest to nowy zjazd, to finansowanie i realizacja leży po Twojej stronie, choć obecna przebudowa drogi nie może pozostawić nieruchomości całkowicie odciętej od niej w sensie planistycznym i budowlanym. Argument starostwa, że projekt przebudowy drogi zakończyli w marcu 2024, a decyzję na zjazd wydali dopiero w październiku 2024 r. tłumaczy, dlaczego zjazd nie znalazł się w pierwotnym projekcie, ale nie zamyka sprawy. Decyzja o lokalizacji zjazdu jest nadal ważna i wiąże zarządcę przy kształtowaniu pasa drogowego (art. 29 oraz definicja zjazdu jako części drogi publicznej).

Skoro roboty drogowe trwają, zarządca drogi powinien co najmniej rozważyć zmianę/uzupełnienie dokumentacji, aby umożliwić realizację zjazdu zgodnie z wydaną decyzją (np. zmiana organizacji ruchu, krawężniki, odwodnienie). Powoływanie się wyłącznie na datę zakończenia prac projektowych jest argumentem technicznym i budżetowym, ale nie prawnym, bo przepisy nie przewidują w takich przypadkach trwale niezmiennego stanu na dzień zakończenia projektu, zwłaszcza gdy w toku inwestycji wydaje się kolejne decyzje dotyczące tego samego pasa drogowego.

Powinieneś więc ustalić status zjazdu dotychczas istniejącego. Sprawdź, czy przed przebudową istniał fizyczny dojazd (utwardzony, bruk, asfalt, beton, przepust, obniżony krawężnik). Wykonaj dokumentację: zdjęcia wykonane przed (jeśli posiadasz) i w trakcie robót, mapki, fragmenty projektu, decyzje, korespondencję. Jeżeli zjazd istniał, powołuj się na art. 29 ust. 2 Ustawy o drogach publicznych – zarządca drogi ma obowiązek odtworzyć/przebudować zjazd w ramach inwestycji. Skieruj pismo do Zarządu Powiatu jako zarządcy drogi powiatowej oraz do jednostki realizującej inwestycję (np. powiatowy zarząd dróg / inwestycji). Opisz w nim stan faktyczny: Twoja działka, numer, droga powiatowa, rodzaj przebudowy, termin wydania decyzji o zjeździe. Powołaj się na decyzję o lokalizacji zjazdu (data, znak, załącz projekt). Powołaj się na art. 29 ustawy o drogach publicznych i definicję zjazdu jako części drogi publicznej. Wskaż, że aktualny sposób realizacji robót uniemożliwia ci prawny i faktyczny dostęp do drogi publicznej, co jest nieakceptowalne. Zażądaj dostosowania dokumentacji i robót tak, aby umożliwić wykonanie zjazdu zgodnie z decyzją (np. włączenie w projekt, zmiana krawężnika, zapewnienie przepustu). Zastrzeż, że brak reakcji spowoduje złożenie skargi do organu nadzoru i rozważenie roszczeń odszkodowawczych.

Jeśli nie będzie reakcji na powyższe albo odpowiedź będzie odmowna, to wnieś skargę do zarządu powiatu (jeśli korespondowałeś tylko z jednostką organizacyjną, np. z PZD), a następnie do wojewody jako organu nadzoru nad samorządem powiatowym (w trybie skargi na sposób wykonywania zadań własnych). W piśmie do wojewody podkreśl, że wynikiem inwestycji będzie faktyczne pozbawienie nieruchomości dostępu do drogi powiatowej mimo istnienia decyzji zarządcy drogi o lokalizacji zjazdu, co narusza ustawę o drogach publicznych oraz zasady prawidłowej legislacji i wykonywania zadań publicznych. Możesz zawiadomić też powiatowego (wojewódzkiego) inspektora nadzoru budowlanego o tym, że sposób realizacji robót uniemożliwia dostęp do drogi publicznej i jest sprzeczny z wydanymi decyzjami administracyjnymi (decyzja o zjeździe). Nadzór ten może skontrolować, czy roboty są zgodne z projektem budowlanym i przepisami (w tym, czy uwzględniono istniejące/planowane zjazdy).

Jeśli mimo interwencji po zakończeniu przebudowy nadal będziesz pozbawiony dojazdu, pozostaje droga powództwo cywilne przeciwko zarządcy drogi / powiatowi – np. roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i ewentualne odszkodowanie.