Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy jeśli mam umowę o pracę i wezmę L4 od psychiatry, a dodatkowo piszę w domu artykuły na umowę o dzieło, to nie mogę tego robić na L4, nawet jeśli psychiatra zaznaczy na L4, że przyczyną są szkodliwe warunki w pracy, gdzie mam umowę o pracę?

Odpowiedź: Generalnie obowiązuje reguła z art. 17 ustawy zasiłkowej: wykonywanie pracy zarobkowej w okresie L4 albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z celem powoduje utratę prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia. Pojęcie praca zarobkowej jest rozumiane szeroko i jest to nie tylko etat, ale także umowy cywilne, w tym umowa o dzieło, jeśli wykonujesz pracę w trakcie zwolnienia. ZUS może w takiej sytuacji zażądać zwrotu całego wypłaconego zasiłku chorobowego.

Umowa o dzieło jest formalnie innym tytułem niż umowa o pracę, ale w przypadku zwolnienia lekarskiego L4 kluczowe jest to, czy w czasie zwolnienia faktycznie wykonujesz pracę zarobkową, a nie z jakiego tytułu jest wynagrodzenie. Jeżeli w trakcie L4 piszesz artykuły w ramach umowy o dzieło (czyli faktycznie świadczysz pracę), ZUS może uznać to za naruszenie art. 17 i zakwestionować Twój zasiłek chorobowy. Ugruntowane jest stanowisko (orzecznictwo SN przywoływane w opracowaniach), że L4 ma służyć leczeniu i wyklucza wykonywanie pracy zarobkowej także z innego tytułu niż ten, z którego przysługuje zasiłek. Fakt, że psychiatra wskaże jako przyczynę szkodliwe warunki pracy u konkretnego pracodawcy, nie znosi tym samym zakazu pracy zarobkowej w ogóle; lekarz może jedynie określić rodzaj aktywności, która jest dla Ciebie przeciwwskazana lub dopuszczalna.

Od 2026 r. wprowadzono bardziej elastyczne podejście do pojęcia pracy zarobkowej i przepisy przewidują możliwość wykonywania pewnych aktywności, jeśli są zgodne ze stanem zdrowia i wskazaniami lekarza, ale dalej kluczowe jest, czy nie podważają celu zwolnienia. Pojawiają się projekty według których, będzie można chorować u jednego pracodawcy, a pracować u innego, ale wymaga to wyraźnego oznaczenia przez lekarza oraz zgodności rodzaju pracy z Twoim stanem zdrowia; szczegóły są doprecyzowywane w nowych przepisach i praktyce ZUS. Póki co, w przypadku L4 od psychiatry standard jest ten sam: nie wolno wykonywać pracy zarobkowej ani działań sprzecznych z celem leczenia, czyli takich, które podtrzymują lub pogarszają objawy (stres, przemęczenie, presja czasu). Jeżeli ZUS w trakcie kontroli uzna, że wykonywanie dzieła (pisanie artykułów na zlecenie) stoi w sprzeczności z celem zwolnienia, może uznać L4 za wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem, niezależnie od tego, że problemem są warunki w innej pracy.

Porozmawiaj szczerze z psychiatrą – opisz, jakie konkretnie czynności wykonujesz przy pisaniu artykułów (ile godzin, w jakich warunkach, pod jaką presją), i zapytaj wprost, czy uzna to za zgodne z celem leczenia oraz czy może to odnotować w dokumentacji. Jeżeli chcesz wykluczyć całkowicie ryzyko wobec ZUS, najbardziej bezpieczny wariant, to niewykonywanie w okresie L4 żadnej faktycznej pracy zarobkowej (w tym na umowie o dzieło), a ewentualne wykonanie dzieła przesunięte poza czas zwolnienia.