Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Odnośnie śmieci a konkretnie o lokalizacje koszy na śmieci i kompostownika. Sąsiad postawił kosze na śmieci i kompostownik(beczka metalowa) przy samym ogrodzeniu, granicy działek. Domy jednorodzinne. Umiejscowienie tych koszy nie przeszkadzałoby mi to gdyby były one dalej przy ogrodzeniu a nie przy samym wejściu do mojego domu. Od drzwi do ogrodzenia jest dosłownie 3 metry. Dodam jeszcze że po wyjściu z domu stoi altanka przy tym ogrodzeniu i siedząc za plecami mam kosze i kompostownik. Przy dodatnich temperaturach nie można tam wysiedzieć. Po zwróceniu uwagi sasiadowi uzyskałem “delikatną” odmowe. Gdzie taka sprawę skierować lub zgłosić? Jak wygląda to od strony prawa budowlanego?

Odpowiedź: W tej sprawie wiążące są “Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r.). Dla przydomowych kompostowników o pojemności do 10 m³ przepisy wymagają odległości co najmniej 2 m od granicy działki sąsiedniej oraz 5 m od okien i drzwi zewnętrznych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W zabudowie jednorodzinnej przy mniejszych kompostownikach przyjmuje się właśnie te odległości, aby nie powodować uciążliwości zapachowych i estetycznych dla sąsiadów. Jeżeli kompostownik (metalowa beczka) umiejscowiony jest przy samym ogrodzeniu, to oczywiście narusza wymóg minimum 2 m od granicy. Jeżeli od drzwi Pana domu do ogrodzenia jest 3 m, a zapach i widok są bezpośrednio odczuwalne przy wejściu i altance, to można argumentować, że nie są zachowane też wymogi odległości od drzwi i miejsca stałego przebywania ludzi.

Z kolei jak chodzi o kosze na śmieci, to warunki techniczne nakazują przewidzieć na działce miejsce do czasowego gromadzenia odpadów stałych z uwzględnieniem odległości od okien i drzwi, tak by nie stwarzać uciążliwości. Dla wiat śmietnikowych i miejsc gromadzenia odpadów przyjmuje się co do zasady: nie bliżej niż 3–5 m od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz z zachowaniem rozsądnej odległości od granicy działki. Choć indywidualne przepisy gmin mogą lekko różnić się co do szczegółów, generalna zasada jest taka, że śmietnik nie może powodować uporczywego fetoru w strefie wejścia do budynku mieszkalnego.

Art. 144 Kodeksu cywilnego wymaga, by właściciel nieruchomości powstrzymywał się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą z przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Smród z kompostownika i śmietników oraz ich usytuowanie tuż przy wejściu do domu i altanie może zostać uznane za tzw. immisje pośrednie (zapach, widok, insektów), jeśli są uporczywe i wykraczają poza to, co typowo akceptowalne w zabudowie jednorodzinnej. W takiej sytuacji właściciel posesji sąsiedniej może domagać się przed sądem zaniechania immisji i przywrócenia stanu zgodnego z prawem, czyli przesunięcia kompostownika i koszy w głąb działki. Należy wykonać zdjęcia pokazujące lokalizację koszy i kompostownika względem granicy działki, drzwi Pana domu i altany, najlepiej z pomiarem odległości. Ponadto, odnotować daty, kiedy uciążliwość zapachowa jest szczególnie intensywna, czyli np. w czasie upałów lub po wyrzuceniu konkretnych odpadów.

Należy zacząć od zgłoszenia do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. w piśmie wskazuje Pan, że lokalizacja kompostownika i pojemników na odpady narusza warunki techniczne – odległości 2 m od granicy, 5 m od drzwi lub okien. Nadzór może przeprowadzić kontrolę i, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów, nakazać zmianę lokalizacji lub usunięcie kompostownika/wiaty śmietnikowej. Poza tym, wiele gmin ma regulaminy utrzymania czystości i porządku, które określają zasady lokalizacji pojemników na odpady i kompostowników; można złożyć skargę do urzędu gminy, powołując się na uciążliwość i możliwe naruszenie regulaminu. Urząd może wszcząć postępowanie administracyjne lub przekierować sprawę do nadzoru budowlanego, jeśli chodzi o kwestie budowlane. Jeśli uciążliwość ma charakter przede wszystkim zapachowy i higieniczny (muchy, gryzonie, zagrożenia sanitarne), można zgłosić problem do lokalnej stacji sanitarno-epidemiologicznej, powołując się na nieodpowiednie gospodarowanie odpadami i bioodpadami. Sanepid po przeprowadzeniu kontroli może wydać zalecenia lub decyzje dotyczące sposobu składowania odpadów i lokalizacji kompostownika, jeśli stwierdzi zagrożenie sanitarne.

Jeśli działania administracyjne nie przyniosą skutku, można wnieść pozew do sądu o zaniechanie immisji na podstawie art. 144 k.c. i ewentualnie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem (przesunięcie kompostownika, koszy), ewentualnie też o odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych – np. prawa do odpoczynku we własnym ogrodzie. W takim postępowaniu pomocne będą dokumenty: korespondencja z sąsiadem, odpowiedzi urzędów, protokoły z kontroli, opinie biegłego np. z zakresu budownictwa czy też sanitarne.

Kompostownik i pojedyncze kubły na śmieci nie wymagają pozwolenia na budowę, ale ich usytuowanie musi spełniać warunki techniczne dotyczące zagospodarowania działki. Jeśli sąsiad postawił większą wiatę śmietnikową lub generalnie większy obiekt, to mogą wchodzić w grę przepisy o budowli małej architektury i wtedy tym bardziej warto zwrócić się do nadzoru budowlanego, który oceni zgodność z przepisami. Nadzór bada nie tylko sam fakt istnienia obiektu, ale także jego odległość od granicy działki, budynku mieszkalnego, ciągów pieszych i okien i tu właśnie pojawia się możliwość nakazu zmiany lokalizacji.