Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Mam długi które usiłuje ściągać komornik. Chciałbym założyć działalność gospodarczą. Wiem, że najbezpieczniejsza od komornika byłaby spółka z o.o. ale wolałbym coś prostszego. Czy jeżeli założę z kimś spółkę cywilną to za tylko moje długi komornik nie może dobrać się do niej? I co jeżeli spółka cywilna którą założymy zrobi dług, czy komornik może wtedy ściągać z jej majątku czy także z naszych osobistych – wspólników?

Odpowiedź: Prywatne długi wspólnika spółki cywilnej nie obciążają samej spółki ani pozostałych wspólników, ale mogą wywołać skutki praktyczne, które pośrednio wpływają na działalność spółki.

Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej – to jedynie umowa między wspólnikami o wspólnym celu gospodarczym. Każdy wspólnik odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania własne i solidarnie za długi spółki. Odpowiedzialność wspólników za własne długi nie przechodzi jednak na spółkę ani pozostałych wspólników. Prywatny wierzyciel wspólnika może żądać zaspokojenia tylko z jego majątku osobistego. W czasie trwania spółki cywilnej wierzyciel wspólnika nie może prowadzić egzekucji z majątku wspólnego wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku (art. 863 § 3 Kodeksu cywilnego).

Wyjątkiem jest możliwość egzekucji z rachunku bankowego spółki cywilnej do wysokości środków stanowiących udział wspólnika. Rachunek bankowy spółki cywilnej formalnie nie jest kontem osoby prawnej, lecz wspólnym rachunkiem osób fizycznych. Z tego względu możliwe jest zajęcie rachunku bankowego przez komornika za prywatne długi jednego ze wspólników. Na podstawie tytułu wykonawczego przeciwko jednemu wspólnikowi komornik może zająć wierzytelność z tego rachunku, ale tylko do wysokości udziału dłużnika w rachunku wspólnym. Komornik ustala udział dłużnika na podstawie umowy rachunku bankowego. Jeśli nie można tego ustalić, przyjmuje się domniemanie równych udziałów (np. przy dwóch wspólnikach – po 50%). Po ustaleniu udziału dłużnika, zajęcie ogranicza się wyłącznie do tej części. Pozostałe udziały są zwalniane od egzekucji Zajęcie obejmuje tylko część należną dłużnikowi, ale w praktyce może zablokować cały rachunek i utrudnić funkcjonowanie spółki.

Komornik może też zająć prawa przysługujące wspólnikowi wobec spółki, czyli np. jego udział w zyskach lub wierzytelność z tytułu udziału w majątku wspólnym.​ Wierzyciel (z tytułu prywatnego długu jednego ze wspólników spółki cywilnej) może też wstąpić w prawa wspólnika spółki cywilnej i wypowiedzieć umowę spółki w celu dokonania przez komornika zajęcia przedmiotów, wierzytelności i praw przypadających wspólnikowi w związku z jego wystąpieniem ze spółki, na podstawie art. 911² § 1 kpc (Kodeksu postępowania cywilnego). Zgodnie bowiem z art. 887 kpc wierzyciel egzekwujący może wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika, w tym również wspólnika spółki cywilnej i spowodować jego wystąpienie ze spółki celem umożliwienia komornikowi zajęcia należnych mu wówczas przedmiotów, wierzytelności oraz praw. Umożliwia to wypowiedzenie udziału wspólnika w spółce z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, nawet jeśli spółka jest zawarta na czas oznaczony. Dopóki bowiem trwa spółka, to wierzyciel osobisty wspólnika spółki cywilnej nie może żądać zaspokojenia swojej wierzytelności bezpośrednio z udziału wspólnika w majątku wspólnym spółki ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.