Kierowanie pracownika bez SEP do prac elektroenergetycznych
Pytanie: Jak Sądy Pracy patrzą na takie sytuacje, gdzie pracownik kierowany jest do prac elektrycznych bez uprawnień SEP?
Odpowiedź: Art. 207 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę pełną odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie, niezależnie od tego, jakie obowiązki mają sami pracownicy i komu powierzono zadania BHP. Do tych obowiązków należy m.in. organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne warunki oraz dopuszczanie do pracy tylko osób z odpowiednimi kwalifikacjami i uprawnieniami. Prace przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych są kwalifikowane jako prace szczególnie niebezpieczne, wymagające formalnych uprawnień i specjalnego nadzoru.
Sądy przyjmują, że dopuszczenie do pracy przy instalacjach elektrycznych osoby bez SEP narusza zarówno przepisy BHP, jak i szczegółowe regulacje o kwalifikacjach do eksploatacji urządzeń energetycznych (grupy G1). W razie sporu pracownik może wykazywać, że pracodawca pozwalając na taką pracę rażąco naruszył art. 207 k.p., co uzasadnia np. rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy na podstawie art. 55 § 11 k.p. oraz roszczenia odszkodowawcze. Jeżeli dojdzie do wypadku przy pracy, sądy pracy i ubezpieczeń społecznych często przypisują pracodawcy odpowiedzialność za skutki (zadośćuczynienie, odszkodowanie, renty), bo to on dopuścił do pracy osobę bez kwalifikacji.
Dopuszczenie do pracy bez SEP stanowi też naruszenie przepisów o kwalifikacjach i może być kwalifikowane jako wykroczenie z art. 120 Kodeksu wykroczeń i zagrożone jest kara grzywny do 5.000 zł, przy czym sankcje mogą dotyczyć zarówno pracownika, jak i pracodawcy, który do tego dopuścił. Państwowa Inspekcja Pracy przy kontrolach bada posiadanie aktualnych świadectw kwalifikacyjnych; brak takich uprawnień u pracowników wykonujących prace energetyczne jest traktowany jako rażące naruszenie i skutkuje karami dla pracodawcy (mandaty, wnioski do sądu). W orzecznictwie podkreśla się, że powierzenie prac niebezpiecznych bez wymaganych uprawnień może świadczyć o ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków pracodawcy, co otwiera drogę do dodatkowych roszczeń ze strony pracownika (odszkodowanie, odprawy, itp.).
Z punktu widzenia pracodawcy, linia obrony oparta na uzyskaniu zgody od pracownika bez uprawnień do prac elektroenergetycznych jest słaba, ponieważ art. 207 k.p. ma charakter bezwzględny nakładając obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków i dopuszczania tylko osób uprawnionych nie można przerzucić na pracownika.