Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: W jakich przypadkach, w jakich warunkach gospodarz imprezy nie ma obowiązku dokonać opłaty za odtwarzanie na takiej imprezie utworów muzycznych innych artystów?

Odpowiedź: Nie trzeba płacić za odtwarzanie cudzej muzyki na imprezie tylko w kilku, dość wyraźnie określonych sytuacjach. Decydują w tej kwestii: brak publiczności (tylko wąski krąg towarzyski/rodzinny), brak zarobku oraz rodzaj wykorzystywanych utworów.

Gospodarz nie ma obowiązku nic płacić, jeśli impreza odbywa się w kręgu rodziny i znajomych, czyli osób połączonych osobistą relacją (rodzinną, towarzyską), a nie otwarta dla przypadkowych gości. Muzyka jest odtwarzana samodzielnie (np. z własnych płyt, telefonu, serwisu streamingowego), a nie w ramach usługi DJ-a czy zespołu świadczącego usługę muzyczną na rzecz szerokiej publiczności. Impreza nie ma charakteru zarobkowego – nie sprzedaje się biletów, nie zarabia na wstępie, barze itp. To klasyczny dozwolony użytek prywatny z art. 23 pr. autorskiego – wtedy licencja i opłaty nie są wymagane.

Gospodarz nie musi sam nic zgłaszać ani płacić, jeżeli impreza odbywa się w miejscu (lokal, sala, restauracja, hotel), które ma już zawartą umowę licencyjną z ZAiKS/ZPAV/STOART na publiczne odtwarzanie muzyki. Muzyka jest odtwarzana w ramach tej licencji (radio w lokalu, ich sprzęt, ich tło muzyczne itd.). Wtedy opłaty ciążyły na właścicielu lokalu, a nie na organizatorze przyjęcia.

Opłat nie ponosi się także wtedy, gdy gospodarz korzysta z muzyki, za którą twórcy zrezygnowali z wynagrodzenia lub której ochrona wygasła:
1. Utwory z domeny publicznej – np. kompozytor zmarł ponad 70 lat temu i nie ma dodatkowych praw (aranżacji, nagrania) objętych ochroną.
2. Muzyka na wolnych licencjach (Creative Commons, royalty-free), pod warunkiem przestrzegania warunków licencji (np. wskazanie autora, zakaz celów komercyjnych przy licencji NC).
3. Bazy muzyki “bez ZAiKS” udostępniane komercyjnie (opłacasz raz licencję/abonament i później już nie płacisz OZZ).
W tych przypadkach nie powstaje obowiązek płacenia do ZAiKS, bo te utwory nie są w jego repertuarze albo wynagrodzenie zostało uregulowane innym sposobem.

Możliwe jest również zwolnienie (często na podstawie indywidualnej zgody), gdy organizatorem jest np. organizacja pożytku publicznego, stowarzyszenie, fundacja działająca non‑profit oraz gdy wydarzenie ma charakter niekomercyjny, dochód przeznaczany jest np. na cele charytatywne, a organizator wystąpi o zwolnienie lub obniżkę opłat do ZAiKS i innych OZZ. To nie jest automatyczne zwolnienie – wymaga kontaktu i zgody organizacji zbiorowego zarządzania.

Dla kontrastu – opłata jest konieczna, gdy impreza jest publiczna/otwarta (np. dyskoteka, festyn, event firmowy dla pracowników/kontrahentów), nawet jeśli wstęp jest bezpłatny. Jest DJ lub zespół, który gra repertuar z ochroną, a impreza nie mieści się w kręgu osobistym. Działalność jest gospodarcza (lokal usługowy, restauracja, sklep, salon), a muzyka stanowi element oferty dla klientów.