Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: W jakich przypadkach kilka drobnych kradzieży dokonanych na przestrzeni wielu dni (każda innego dnia) zostanie procesowo połączonych tak, że suma wartości wyniesie powyżej minimalnego progu przestępstwa (a nie wykroczenia)?

Odpowiedź: Art. 12 § 2 k.k. stanowi, że ten sam sprawca, który w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób lub przy wykorzystaniu tej samej sposobności, popełnia dwa lub więcej umyślnych wykroczeń przeciwko mieniu, odpowiada jak za jeden czyn zabroniony, jeżeli łączna wartość mienia uzasadnia odpowiedzialność za przestępstwo. Próg przestępstwa kradzieży odpowiada 1/4 minimalnego wynagrodzenia (obecnie 800 zł, ale jest ruchomy, zależny od daty popełnienia czynu).

Aby kilka drobnych kradzieży (każda pojedynczo poniżej progu wykroczenia) zostało potraktowanych łącznie jako jedno przestępstwo, muszą być spełnione łącznie następujące warunki:
1. Ten sam sprawca.
2. Co najmniej dwa wykroczenia przeciwko mieniu (np. art. 119 k.w. – drobna kradzież).
3. Popełnione w krótkich odstępach czasu – w praktyce typowo dni, tygodnie, co do zasady nie miesiące czy lata (ocena konkretna, ale SN i doktryna wskazują na relatywnie niewielkie przerwy).
4. W podobny sposób lub przy wykorzystaniu tej samej albo takiej samej sposobności – np. regularne kradzieże sklepowych towarów z tego samego marketu, podobny modus operandi.
5. Umyślność – typowa przy kradzieży.
6. Łączna wartość skradzionych rzeczy przekracza próg przestępstwa (1/4 minimalnego wynagrodzenia z chwili czynu).

Przykład: sprawca przez miesiąc 5 razy kradnie z tego samego sklepu towar po 200 zł (każdorazowo formalnie wykroczenie), łącznie 1000 zł; przy spełnieniu warunków z art. 12 § 2 k.k. może mu zostać przedstawiony zarzut przestępstwa kradzieży z art. 278 § 1 k.k. w warunkach ciągłości, z wartością 1000 zł (a nie 5 odrębnych wykroczeń). Jeżeli natomiast każda z kradzieży już sama z siebie przekracza próg przestępstwa (np. każda po 900 zł), to można stosować art. 12 § 1 k.k. (ciąg przestępstw). Wtedy mamy jeden czyn zabroniony obejmujący kilka przestępstw, ale tu łączenie ma znaczenie raczej dla wymiaru kary niż dla przejścia z wykroczenia w przestępstwo.

Organy ścigania często sięgają po art. 12 § 2 k.k. właśnie przy seriach sklepowych drobnych kradzieży, gdy sprawca, ujmijmy, pilnuje kwoty pojedynczej kradzieży, ale działa w sposób powtarzalny i planowy; wtedy dostaje zarzut jednego przestępstwa kradzieży w warunkach czynu ciągłego.