Karalność a rozpoczęcie działalności gospodarczej
Pytanie: Czy osoba skazana za przestępstwo może ząłożyć jednoosobową działalność gospodarczą?
Odpowiedź: Obowiązuje zasada wolności działalności gospodarczej – każdy, kto ma pełną zdolność do czynności prawnych, może założyć JDG, chyba że przepisy wyraźnie to wyłączają. Karalność w sensie ogólnym nie przekreśla sama w sobie prawa do wpisu w CEIDG.
Natomiast istnieją pewne szczególne przypadki, gdy skazany nie może założyć jednoosobowej działalności gospodarczej. Tak jest gdy wprost orzeczono środek karny – zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej (art. 39 pkt 2, art. 41 § 2 k.k.). Sąd może go orzec, jeżeli przestępstwo było związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i dalsze jej prowadzenie zagraża istotnym dobrom prawnym. Zakaz jest orzekany na czas oznaczony (zwykle od 1 do 10 lat) i w tym okresie nie wolno prowadzić objętej nim działalności ani jej zakładać. Drugi przypadek, to gdy przepisy szczególne wymagają niekaralności za przestępstwa umyślne (zwłaszcza gospodarcze/skarbowe) do prowadzenia określonego rodzaju działalności lub pełnienia funkcji. Np. niektóre regulowane działalności, koncesjonowane branże, licencje, a także funkcje w spółkach kapitałowych wymagają złożenia oświadczenia o niekaralności za przestępstwa gospodarcze lub skarbowe. W takich przypadkach skazanie za określony czyn faktycznie blokuje wejście w daną działalność przez pewien czas. Ponadto, gdy obowiązują ograniczenia czasowe wynikające z przepisów o niekaralności przy zakładaniu działalności (przede wszystkim przy przestępstwach gospodarczych i skarbowych). Typowo zakaz trwa przez 5 lat od uprawomocnienia się wyroku, ale nie krócej niż 3 lata od zakończenia odbywania kary.
We wniosku do CEIDG przedsiębiorca składa oświadczenie, że nie jest prawomocnie skazany za określone przestępstwa (głównie gospodarcze i skarbowe), jeśli takie wymaganie wynika z przepisów. Złożenie nieprawdziwego oświadczenia (ukrycie wyroku, gdy ustawa wymaga niekaralności) może samo w sobie stanowić przestępstwo i pociągnąć kolejne konsekwencje.