Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Mam w rodzinie osobę dorosła niewidomą mieszkająca samotnie w swoim domu rodzinnym. Jest to mężczyzna w wieku 64 lat. Ma on 2 rodzeństwa, jednak nie chce zamieszkać z nikim ponieważ jest nauczony chodzić tylko w obrębie swojej posesji. Ma on brata i siostrę. Brata nie bardzo akceptuje ale siostry był nauczony od małego słuchać. Siostra kobieta wdowa lat 70 dzieci dorosłe mieszka 10 km od osoby niewidomej. Nie chcę podjąć się opieki nad bratem. Osoba niewidoma ze względu na wiek i choroby współistniejace wymaga coraz więcej uwagi i opieki. Dodam że osoba która nie widzi posiada małe gospodarstwo, rąbie drzewo, czepia się prądu i robię wiele niebezpiecznych rzeczy. Podpowiedzcie jak można to rozwiązać prawnie, żeby ktoś sprawował nad nim opiekę zanim dojdzie do tragedii.

Odpowiedź: Jeśli osoba ta jest zagrożona niebezpiecznymi wypadkami (prąd, piła, rąbanie drewna itp.), można skontaktować się z lekarzem POZ (rodzinnym) i opisać sytuację, poprosić o pilną wizytę/ocenę stanu zdrowia (w tym psychicznego) i bezpieczeństwa. Ponadto, skontaktować się z gminnym ośrodkiem pomocy społecznej (MOPS/GOPS) właściwym dla miejsca zamieszkania niewidomego i złożyć zgłoszenie, że samotna, niepełnosprawna osoba wymaga pomocy i stwarza zagrożenie dla siebie (opis konkretnych sytuacji). OPS ma obowiązek rozpoznać sytuację w środowisku. Nawet bez ubezwłasnowolnienia można zorganizować pomoc osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby czy niepełnosprawności wymaga pomocy innych, może otrzymać usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze z MOPS/GOPS. Usługi te polegają np. na pomocy w czynnościach dnia codziennego, robieniu zakupów, pilnowaniu leków, dbaniu o bezpieczeństwo w domu. Wniosek może złożyć sama osoba niewidoma, ale w praktyce często robi to rodzina (rodzeństwo, dzieci, dalsi krewni) – można napisać pismo albo zgłosić sprawę ustnie do protokołu w OPS. Jest to właściwy pierwszy krok, jeśli osoba ta jeszcze jest w stanie sama mieszkać, ale wymaga nadzoru i pomocy, a rodzina nie może lub nie chce wziąć stałej opieki.

Jeżeli oprócz niewidzenia i chorób współistniejących ma zaburzenia psychiczne, otępienie, brak realnej oceny zagrożeń, wówczas można rozważyć ubezwłasnowolnienie (całkowite lub częściowe). Instytucja ta służy ochronie osoby, która nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia, otępienia czy innego poważnego zaburzenia. Ubezwłasnowolnienie całkowite – dla osoby, która z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. Ubezwłasnowolnienie częściowe – gdy stan nie jest aż tak ciężki, ale potrzebna jest stała pomoc w prowadzeniu spraw. Dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej sąd ustanawia opiekuna prawnego a dla częściowo ubezwłasnowolnionej – kuratora. Opiekun/kurator załatwia sprawy urzędowe, pilnuje spraw majątkowych, może wyrażać zgody na niektóre czynności, wspiera przy decyzjach, a przy całkowitym ubezwłasnowolnieniu wręcz je podejmuje. Wniosek o ubezwłasnowolnienie składa się do sądu okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania osoby niewidomej. Z wnioskiem mogą wystąpić małżonek, krewni w linii prostej (dzieci, rodzice), rodzeństwo, prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

Jeżeli rodzina nie chce być opiekunem, to można zawnioskować o ubezwłasnowolnienie bez wskazywania konkretnego opiekuna albo wskazać, że rodzina nie jest w stanie sprawować opieki (wiek, stan zdrowia, odległość, brak zgody). Sąd opiekuńczy może ustanowić opiekuna/kuratora spoza rodziny, a w braku takich osób – opiekę może sprawować dom pomocy społecznej lub zakład pomocy społecznej.